Odnos Evropske unije prema Bosni i Hercegovini

Međunarodna zajednica ne postoji. Ono što postoji tek je skup zemalja sa svojim nacionalnim interesima. Ovisno na kojem dijelu svijeta su prisutni državni interesi, današnji pojam vezan za međunarodnu zajednicu u širem smislu našeg ugla gledanja, vezan je za Ameriku i NATO, a u užem smislu za Evropsku uniju kojoj je Amerika duhovni utemeljitelj, vojni mecena i mentor. Ujedinjene nacije niko ozbiljan ne smatra organizacijom sposobnom da danas nešto više može učiniti osim donošenja niza često bezvrijednih administracijskih odluka.

Foto: Ilustracija

Piše: Hamdo Čamo

Historijskim analima znana je geneza evropskih država kao i odnos između njih. Ti odnosi nisu bili samo političke prirode, već su duboko doticali mnoga pitanja, od ekonomskih pa sve do vjerskih pitanja. U moru međusobnih odnosa ispreplitale su se pojedinačne težnje, ali i ograničene mogućnosti koje, kako je poznato, često nisu bile u skladu. Srednji vijek je,  obzirom na vremensku distancu najjasnije izdefinisan, dok period Evrope nakon pada nekoliko Carstava na svom tlu još uvijek nije u dovoljnoj mjeri jasno artikulisan. Historičari se manje-više slažu da je period nakon Berlinskog Kongresa, period Prvog i Drugog svjetskog rata i ono što slijedi nakon toga, zamagljena zona historije u kojoj iz razumljivih razloga, još uvijek nije moguće pronaći formulu ‘zajedničkog nazivnika’, zbog čega se na iste događaje gleda posve različito, kao što je to vidljivo sa posljednjeg trodnevnog susreta historičara na Ilidži (BiH) 18-21. juna 2014, povodom 100-godišnjice Prvog svjetskog rata.

Kolonijalni odnos Stare Evrope

Sa tačke gledišta Bosne i Hercegovine, odnos ‘Stare Evrope’ kao i današnje Evropske unije prema Bosni i Hercegovini uveliko se razlikuje od perioda Srednjeg vijeka koji je skoro pet stoljeća permanentno i usko vezan za Osmansko Carstvo. Upravo takvo vezivanje BiH za događaje koji su trajali dugo vremena, negativno se reflektuje na sveukupni položaj Bosne i Hercegovine koja je cijelo to vrijeme i sama bila u sjeni Osmanskog Carstva. Ta sjena nije samo ostala u vidnom polju Evrope, već i u duši naroda Bosne i Hercegovine. Gašenjem kraljevske loze Bosne i Hercegovine, za sva vremena ugašena je i veza sa kraljevskim kućama Evrope čiju snagu i danas mnogi zanemaruju, mada je poznato da u Evropi još i danas vlada sedam kraljevskih porodica, a većina njih potiče od njemačkog plemstva. Većina evropskih kraljevskih porodica potiče iz loza Schleswig-Holstein-Sonderburg -Glücksburg ili Sachsen-Coburg-Gotha. I, današnja engleska kraljica Elizabeta njemačkog je porijekla. Njezina je porodica tek nakon Prvog svjetskog rata svoje ime Sachsen-Coburg-Gotha iz političkih razloga promijenila u Windsor.

Ako se govori o sveukupnim odnosima Evrope prema Bosni i Hercegovini on se može okarakterisati više kao kolonijalni odnos, dok je Bosna i Hercegovina zainteresovana više za partnerski odnos. Odnosi su do danas ostali takvi kakvi jesu i na njih izgleda nije uticao na samo onih 6.878 turskih riječi preostalih u bosanskom jeziku. Stoga i ne čudi da je Evropa sa takvom lahkoćom na Berlinskom Kongresu donijela odluku, koja je bila već unaprijed dogovorena, da se Balkan, a sa njim Bosna i Hercegovina ‘prepusti’ Austrougarskoj monarhiji, tako da ona iz razumljivih razloga i danas ima velikih poteškoća primiti Bosnu i Hercegovinu u Evropsku uniju i akceptirati je kao ravnopravnog partnera i člana evropske zajednice. Pominjati Evropu i Bosnu i Hercegovinu, a ne pomenuti odnos Evrope prema Turskoj, bio bi krnji pogled na stanje stvari u kojoj pomenuti protagonisti pored historijske, žalosno podsjećaju na neke od tragičnih dramskih uloga. Uskraćivanje ljubavi i evropske perspektive Bosni i Hercegovini, ali i drugim zemljama Balkana stara je boljka Stare Evrope čija se briga za novim članicama sa ovih prostora, pored već poznatih iznimki, već odavno pretvorila u farsu. Pojedine zemlje duboko su uvjerene, da dok budu primljeni u EU, Unija možda čak više neće ni postojati. Brisel je trenutno zaokupljen vlastitim problemima da bi vidio šta mu se događa u predvorju, dok pojedine zemlje članice EU na vanjskopolitičkom planu čine sve da zadovolje klasične zadatke koje je uvijek činila i Stara Evropa. Igra skrivača i gluhih telefona se nastavlja.

Treba priznati da Austrija danas ima veća ulaganja u Bosnu i Hercegovinu od Turske koja pokušava Evropi da pokaže koliko joj je stalo nje. Na tome se sve i završava. Sve je dakle kao i prije u redu, dok se ne sudaraju i ugrožavaju principi profita i kapitala.

Ponašanje Evropske unije danas prema Bosni i Hercegovini ima toliku sličnost sa ponašanjem Ujedinjenih nacija devedesetih godina 90tih godina prošlog stoljeća, u kojima je uveliko došlo do poremećaja odnosa opterećenih ulogom država u agresiji na Bosnu i Hercegovinu, da je nemoguće izbjeći konstataciji da iza svega stoji interes, samo ga treba preciznije detektovati, jasnije definisati i glasno deklarisati. Zar ne čudi postupak EU, umjesto da Bosna i Hercegovina bude odmah i što prije primljena u Evropsku uniju nastavljajući tradiciju evropskog puta, Evropska unija u tom momentu proglašava obustavu procesa proširenja ‘radi internih problema'?!

Vruće kestenje: Sykes-Picot ugovor, Dejtonski sporazum, Fejsal-Wiezman dogovor

Teško se oduprijeti konfuziji vremena i namjerama čudnih političkih konstalacija. Uvijek ‘dok se svijet sastajao’, jedino žrtva nije znala svoju ulogu. Tako je bilo za vrijeme i poslije svjetskih ratova, kao i hladnih ratova, samo što se ovog puta “Berlinski zid” nalazi daleko na Jugu, tu negdje oko Sarajeva i na granicama rijeke Drine. Historičarima ne treba mnogo da komparativnim metodama uoče granice neiscrtanih područja odakle su i odakle bi krenuli mogući događaji. Dešavalo se i prije. Ako je to bilo moguće prije svega, umješnom politikom poput Sykes-Picot ili Fejsal-Wiezman ugovora, prebacivanjem težišta stvaranja židovske države Izraela – umjesto na tlu Njemačke, što je već tada nekima bilo logičnije i završetkom Drugog svjetskog rata očekivanije – ali ne i jačima – pa se išlo dalje, do Bliskog Istoka. Njemačka se, čitaj Evropa, tako ‘višom voljom’ riješila jednog veoma nezgodnog, ali ozbiljnog političkog i teritorijalnog problema u kojem se “vruće kestenje” za sva vremena prebacilo daleko od svog dvorišta. Sličnosti i razlike postoje i saDeytonskim ugovorom, predstavljajući ih tamo gdje mu nije mjesto, tako da postoje opravdani strahovi – da iz odnosa šire zajednice, prije svega Evropske unije prema Bosni i Hercegovini – sličan slučaj stvaranja države u državi ne ponovi upravo njoj. U klimava i teška politička vremena nikada ne treba reći – nikad. Nije li dovoljno spoznavati istine iz bivših sporazuma i ugovora? Ogromne generacijske štete lahko nastaju gubitkom preglednosti zbog čega vruće kestenje može završiti brzo u vlastitim rukama.

 

31.07.2014


Važna urednička napomena: Postavljene informacije, subjektivne napomene i stavovi izraženi u ovom članku su isključivo autorovi, tj. izvora i nužno ne predstavljaju uredničku politiku ili stav nezavisnog portala www.camo.ch.