Jos
u martu 1992. godine zapocelo je stradanje Bosnjaka u ovome mjestu.
Prvi pokolj nad njima izvrsile su oruzane jedinice iz Srbije pod
zapovjednistvom Zeljka Raznjatovica Arkana, JNA, Seseljevi "Beli
orlovi", specijalne jedinice saveznog SUP-a i dr.
To je bio
samo pocetak progona, a stradanje bijeljinskih Bosnjaka nastavlja
se kroz citav period agresije pa i nakon nje. Prema popisu iz
1991. godine, na podrucju Bijeljine etnicki je sastav stanovnistva
bio sljedeci: Bosnjaci 30.229 (31.3%), Hrvati 492 (0.5%), Srbi
57.389 (59.4%), ostali 8.424 (8.8%).
Na podrucju bijeljinske opcine od samog pocetka agresije Srbi
su, s jednim jedinim ciljem - poubijati, protjerati ili nasilno
prevesti u pravoslavlje sve bosnjacko stanovnistvo - zapoceli
s formiranjem koncentracionih logora.
1)
Batkovic. - Logor u Batkovicu formiran je prvog aprila 1992.
i vec od tada je postao muciliste za Bosnjake. U njemu su Srbi
zatocenike drzali u vodi koja im je dopirala do grla, prebijane
su im noge, guljena koza s ledja, vadjene oci. Logorasi su molili
da ih ubiju, ali su Srbi to odbijali, jer su uzivali u mucenju
nemocnih ljudi.
Svojedobno je u Ljubljani objavljen djelomican popis zatocenika
batkovickog koncentracionog logora koji su bili razmijenjeni nakon
dugotrajnog zatocenistva. U tome popisu poimence su spomenuti
zatoceni Bosnjaci uglavnom iz gradova Podrinja, i to: Vlasenice
121, Zvornika 20, Sekovica 16, Kalesije 69, Koraja 10, Brckog
5, Tuzle 10, ostalih mjesta 25 i iz nepoznatih mjesta 25. Takodjer
su 42 zatocenika iz Batkovica prebaceni u Karlovac i dalje - u
zemlje zapadne Evrope, u sklopu smisljenog scenarija raseljavanja
Bosnjaka po svijetu.
Znacajne podatke o Batkovicu, mozda najstrasnijem srpskom kazamatu,
nalazimo u prici jednog zatocenog Bosnjaka koji je, prosavsi kroz
mnoge srpske logore u Bosni i Hercegovini, na koncu stigao do
Batkovica, odakle je kasnije razmijenjen. Najvjerovatnije je ovo
bio jedan od najvaznijih srpskih koncentracionih logora. U njemu
su dugo tamnovali i imami Osman-ef. Kavazovic iz Brezova Polja
i Ruvejd-ef. Jahic iz Divica.
Ovaj je konclogor, izmedju ostalih, bio muciliste i mnogih Bosnjaka
Krajisnika. Samo iz Manjace, agresor je izdvojio za batkovicki
kazamat 532 logorasa s podrucja Bosanske krajine. Prema pricanju
Nehrua Delkica i Nedzada Bejtica, koji su nakon 503 dana razmijenjeni,
u Batkovicu su se smjenjivale grupe zarobljenih Bosnjaka: neki
su razmjenjivani, a novi tek dovodjeni.
U prosjeku, oko 2.500 ljudi svakodnevno je bilo zatoceno u ovom
logoru. O stanju u kojem su bili najrjecitije svjedoce rijeci
jednog od njih:
"To su dva hangara 50 x 30 m u kojima
se skladistilo zito... Cuvala nas je neka vojna policija sa smjenama
od po 50 cuvara. Zloglasan nam je bio Marko, koji je bio cuvar
u zenickom KPD-u. Radili smo sve fizicke poslove, od kopanja u
polju, gradjevina, do kopanja cetnickih rovova na prvim cetnickim
linijama. U jednoj zasjedi kod Teocaka ubijeno je 17 logorasa.
Spasio se samo Nihad Kljucanin, koji je noktorezom razrezao ceradu,
uz jos jednog mladica. Dvojicu logorasa zaklao je jedan cetnik
iz Kljuca, prepoznavsi svoje komsije pred "Zitoprometom"
u Bijeljini, gdje smo radili na utovaru. Islamagic se zvao jedan.
Zaklani su grlicem flase."
N. N. iz Cerske, Bosnjakinja, zatocenica u srpskom konclogoru
Pilica kod Zvornika, izjavila je da je nakon dva mjeseca svoga
zatocenistva u tom logoru deportirana u Batkovic. U svojoj izjavi
ona svjedoci: "Uveli su me u jednu sobu u kojoj je moglo
biti oko 100 djevojaka od 13 do 25 godina starosti. Tu sam prezivjela,
zajedno sa svim tim djevojkama, sva moguca ponizenja..."
Ispricala je, dalje, kako su ih Srbi preko dana vodili na razna
imanja da rade teske poljoprivredne poslove, najmanje po devet
sati dnevno, prisiljavajuci ih, cesto, da sa sebe skinu svu odjecu
i tako, nage, kopaju.
Tokom sudjenja u Tuzli ratnom zlocincu Draganu Ilicu, vojnom policajcu
i komandiru unutrasnjeg obezbjedjenja, jednom od brojnih mucitelja
u Batkovicu, prezivjeli svjedoci su javnosti otkrili brojne nepoznate
detalje o stravi kroz koju su prolazili tokom svog tamnovanja
u ovom logoru. Spomenuti zlocinac je svoje zrtve gazio nogama,
tukao pistoljem i palicom, samarao, iznurivao gladju, prisilnim
radom, itd.
2)
Vojna kasarna u Bijeljini bila je muciliste preko 1.230 Bosnjaka.
3)
Privatni posjedi. - Sudeci po izjavama zatocenika iz Batkovica,
Srbi su formirali i velik broj siroj javnosti nedostupnih malih
logora za Bosnjake, od Petrovca do Bijeljine, gdje jos uvijek
drze zatocenike kao robove.
Ovi minilogori nalaze se po privatnim
posjedima, a pojedine srpske obitelji iskoristavaju zatocene Bosnjake
kao besplatnu radnu snagu; navodno su im urucene sudske presude
po kojima su osudjeni na robiju, jer su "kao gradjani 'Republike
Srpske' izveli oruzanu pobunu protiv iste".
Na pitanje zasto
ih nisu pobili, najbolji odgovor daje jedan od ovih nesretnika,
koji je, izmedju ostaloga, ispricao i ovo: "Kada smo nosili
teret na Teocak, cetnik mi je rekao:'Vidis, ja sam vas zelio sve
pobiti. Sada vidim da mi trebate. Bolje da ti ovo nosis nego ja.'
