Kultura BiH
Početna - - Početna
DIVAN




U osmanskoj literaturi u vremenu o kome govorimo (1463-1878) dominira divanska poezija.

To je definicija za literaturu nastalu sa osmanskim dvorom koja i nastaje s njim, odnosno pocetkom Tanzimata. Ona nije karakteristicna samo za Osmansko Carstvo, zahvatala je i mnogo sire prostore sa lokalnim specificnostima.

Divanska poezija ima svoje zakonitosti kojih su se pridrzavali svi koji su joj pripadali. Ona bastini dosta od Iranaca i Arapa, ne samo u formi nego i u tematici i leksici. Zato je pisanje ove knjizevnosti od autora zahtijevalo ne samo poznavanje filozofije, filozofije islama, tradicije i historije, nego i perzijskog i arapskog jezika.

I kod nas divanska knjizevnost pocinje dolaskom osmanskih Turaka i opcenito islamske civilizacije. Prvi nasi divanski pjesnici su i prvi intelektualci obrazovani u nekom od islamskih centara, prije svih u Istambulu. Ti pjesnici, vec su se u medresama u Bosni susreli sa tom poezijom, a u daljem usavrsavanju odredjenih znanosti i jezika poceli su i sami pisati. Oni su se tu susreli sa vec formiranom turskom divanskom skolom.

Tako prve pjesnike imamo vec u 15. stoljecu. Divanska i poezija persijskih i arapskih klasika bila je prisutna i u tekijama, koje se takodje osnivaju u tom stoljecu.

Za divansku poeziju karakteristicno je da je to stvaralastvo visokointelektualnih krugova i da je njima namjenjeno. Ta poezija puna je arapskih i persijskih termina i fraza, likova iz tih tradicija, te simbola iz predislamske i islamske epohe. Stoga je ona, uz vrlo strogu unaprijed odredjenu formu, metaririmu, stavljala pred autora i druge teske zahtjeve, ali isto tako i pred citaoca.

Iako je zasnovana pretezno na zasadama islamske religije i tradicije, iako cesto ima cisto vjerske teme i motive, ona se ne moze oznaciti kao religijska poezija.

Divansko pjesnistvo pociva na bejtu (distihu) koji je zasebna sadrzajna cjelina, poruka, pa se moze izluciti iz pjesme, a da sadrzi svoj smisao i znacenje i da ne narusi arhitektoniku cjeline. Divan-zbirka te poezije je komponiran po odredjenim uzusima izadatim vrstama.

Potpun divan sastavljen je iz vise od deset razlicitih zanrova po tematskoj hijerarhiji.

Gotovo je obavezno da svaki divan sadrzi tevhid ili tehlil kao uvod u cjelinu. U njemu pjesnik ocituje Bozije jedinstvo i pjeva u Njegovu slavu, a zatim obicno iznosi svoje meditacije o smislu svijeta i ljudskog postojanja. Slijede zatim, munadzatinat, ode Bogu i Poslaniku Muhammedu a.s.

Obavezan dio divana je kasida, koja nema manje od trideset stihova a cesto sadrzi preko stotinu.

Tu su jos lirske vrste preuzete iz persijske knjizevnosti gazel i rubaijja.

Medju ostalim vrstama su jos kit'e (epigrami), terkibi-ibend u kojem se jedna strofa ponavlja kao refren i terdz-ibend gdje se ponavlja posljednji stih.

Kao zasebno pjesnicko djelo a nekad i kao dio divana javlja se mesnevija, pjesma vrlo bogatog tematskog kruga.Ona je najcesce vjerska pjesma, koja uzima sadrzaje iz Kur'ana i hadisa, ili opisuje zivot ili smrt Poslanika Muhammeda a.s.

Ponekad se u divanu nadje i pjesma o gradovima, kao i tarih mada se cesce javljaju samostalno.

Divan, naravno ne mora da sadrzava sve ove vrste. Zapravo su rijetki, a to su oni klasicni, u kojima se mogu naci nabrojane i jos poneka forma.



Ovo je kompilacija tekstova koji mogu biti od koristi djacima i studentima a zele na jednom mjestu imati nesto o bosnjackoj knjizevnosti.

© 1999-2006 by prof. Hamdo Camo & Mirzet Hamzic, nastavnik u GHM

Vezano za temu:

BH Knjizevnost
Safvet beg Basagic
Abogovic-Adni
Hasan Zijajija
Dervis Bajezidagic
Muhamed Nerkesija
Husejn Lamekanija
Fevzija Mostarac
Alaudin Sabit
Mehmed Mejlija
Abdulvehab Ilhamija
Ibrahim Zikrija
Fadil-pasa Serifovic
Abdurahman Sirrija
Habiba Stocevic
Hasan Kaimija
Arif Hikmet
Hasan Kafi Pruscak
Sejh Jujo
Mustafa Baseskija





© 1999-2006 by Camo, All Rights Reserved