17. 05. 2010.
Drugi dio serijala
MEDJUNARODNA ORGOVORNOST DRZAVE ZA GENOCID
Autor: Prof. dr Smail Cekic
U clanu I Konvencije sadrzane su dvije teze: prva je afirmacija da genocid predstavlja zlocin u medunarodnom pravu. Tu afirmaciju treba citati zajedno sa deklaracijom da genocid predstavlja zlocin u medunarodnom pravu, koju je jednoglasno usvojila Generalna skupstina Ujedinjenih nacija 11. decembra 1946, u svojoj Rezoluciji 96 (I), a koja se pominje u preambuli Konvencije. [16] Ta afirmacija, kao sto je to Medunarodni sud pravde naglasio 1951, potvrduje zahtjeve medunarodnog obicajnog prava:
“Izvori Konvencije pokazuju kako je namjera Ujedinjenih nacija bila da osude i kazne genocid kao ‘zlocin u medunarodnom pravu’, sto ukljucuje poricanje prava na postojanje cijelih grupa stanovnistva, poricanje koje povreduje savjest covjecanstva i dovodi do velikih gubitaka covjecanstva, sto je suprotno, kako moralnom pravu, tako i duhu i ciljevima Ujedinjenih nacija (Rezolucija 96 (1) Generalne skupstine od 11. decembra 1946). Prva posljedica takvog koncepta je da su principi koji se nalaze u osnovi Konvencije principi koje priznaju civilizirani narodi kao obavezujuce za drzave, cak i bez ikakve konvencionalne obaveze. Druga posljedica je univerzalni karakter, kako osude genocida, tako i saradnje koja je neophodna ‘u cilju oslobadanja covjecanstva od takve stravicne posasti’ (preambula Konvencije)…
Ciljevi takve Konvencije moraju se, takoder, razmotriti. Konvencija je ocigledno usvojena iz cisto humanitarnih [ljudskih] [17] i civilizacijskih razloga. Tesko je i zamisliti jednu konvenciju koja bi mogla imati ovakav dvostruki karakter u vecoj mjeri, jer je njen cilj, s jedne strane, da se zastiti samo postojanje odredenih grupa ljudi, a s druge, da se potvrde i prihvate elementarni principi morala”. [18] U navedenom misljenju Medunarodni sud pravde se poziva na “moralne i humane principe koji predstavljaju njenu osnovu” [19] i podsjeca na Rezoluciju 96 (I) i svoju praksu, naglasavajuci da norma kojom se zabranjuje genocid cini nesumnjivo imperativnu normu medunarodnog prava (jus cogens.[20]
Takve karakterizacije zabrane genocida i cilja Konvencije znacajne su za tumacenje druge teze iznijete u clanu I - obavezivanje ugovornih strana da sprijece i kazne zlocin genocida, a posebno u kontekstu obaveze sprecavanja. S tim u vezi, po Medunarodnom sudu pravde, “znacajno je vise karakteristika takvog obavezivanja. Uobicajeno znacenje rijeci ‘obavezivanje’ je davanje formalnog obecanja, obavezivanje, vezivanje ili davanje zakletve ili obecanja, pristajanje, prihvatanje neke obaveze. To je rijec koja se redovno koristi u ugovorima kojima se utvrduju obaveze ugovornih strana (vidjeti, naprimjer Medunarodnu konvenciju o uklanjanju svih oblika rasne diskriminacije (7. mart 1966), clan 2, stav 1; ili Medunarodni pakt o gradanskim i politickim pravima (16. decembar 1966), clan 2, stav 1, i clan 3, narocito)”. Ta rijec, po ocjeni Medunarodnog suda pravde, “nema
Medunarodni sud pravde je zakljucio da su drzave ugovorne strane Konvencije “duzne da ne (iz)vrse genocid putem postupaka svojih organa ili osoba ili grupa ciji se postupci mogu njima pripisati”.
samo opominjujuci karakter i ne ogranicava se na izrazavanje namjere”. Takvo “obavezivanje je bezrezervno” i “ne treba ga citati samo kao jednostavan uvod u odredbe koje kasnije izricito iznose zakonodavne mjere, krivicno gonjenje i ekstradiciju. Takve karakteristike idu u prilog zakljucku da se clanom I, posebno obavezom o sprecavanju, formuliranom u tom clanu, stvaraju obaveze razlicite od onih koje se nalaze u clanovima koji slijede. Cisto humani i civilizacijski cilj Konvencije, takoder, podupire takav zakljucak”. [21]
Taj zakljucak, po Medunarodnom sudu pravde, potvrduje dva aspekta pripremnog rada na Konvenciji, kao i okolnosti pod kojima je ona zakljucena, uzimajuci u obzir i navode clana 32. Becke konvencije. Kada je 1947. Generalna skupstina Ujedinjenih nacija od Ekonomskog i socijalnog vijeca zatrazila da podnese izvjestaj i izradi nacrt Konvencije o genocidu i dostavi ga Trecem zasjedanju Skupstine, ona je izjavila da “genocid predstavlja medunarodni zlocin koji obuhvata nacionalnu i medunarodnu odgovornost za pojedince i drzave”. [22] Dvostrukost tih odgovornosti treba, navodi Medunarodni sud pravde, sagledati i u jos dvije srodne rezolucije usvojene istog datuma, upucene novoformiranoj Komisiji za medunarodno pravo: prva Rezolucija o formuliranju nirnberskih principa, odnosila se na prava (Princip V) i duznosti pojedinaca, dok se druga odnosila na nacrt Deklaracije o pravima i duznostima drzava. [23]
Druga karakteristika priprema izrade nacrta Konvencije, po Medunarodnom sudu pravde, odnosi se na naglasavanje operativnog i nepreambularnog karaktera clana I Konvencije. Preambula nacrta Konvencije, koju je izradio ad hoc Komitet o genocidu za potrebe Treceg zasjedanja Generalne skupstine i koji je razmatrao Sesti komitet Generalne skupstine, djelimicno glasi:
Visoke ugovorne strane
Uvjerene da je za sprecavanje i kaznjavanje genocida neophodna medunarodna saradnja,
Ovim su saglasne da sprijece i kazne zlocin kako se predvida u nastavku teksta”. [24]
Prvi clan je predvidao da “genocid predstavlja zlocin u medunarodnom pravu, bez obzira da li je pocinjen u miru ili ratu”. [25]
Clanom I se, po ocjeni Medunarodnog suda pravde, “uvode razlicite obaveze, preko i iznad onih koje su uvedene drugim clanovima Konvencije. Ugovorne strane posebno imaju neposrednu obavezu sprecavanje genocida”. [26]
Medunarodni sud pravde je u procesu Bosna i Hercegovina protiv SRJ (SCG) razmatrao da li su strane, na osnovu Konvencije, u obavezi da (one) same ne (iz)vrse genocid. S tim u vezi, Sud je konstatovao da takva obaveza nije izricito sadrzana u izricitim odredbama Konvencije. Medutim, Bosna i Hercegovina, podnosilac Tuzbe, je kao svoj glavni argument navodila da takva obaveza proizlazi iz clana IX, koji Sudu daje nadleznost za sporove, “ukljucujuci sporove koji se ticu odgovornosti jedne drzave za genocid ili bilo koje drugo djelo taksativno navedeno u clanu III”. Imajuci u vidu da je clan IX u osnovi odredba o nadleznosti, Sud je smatrao da treba najprije utvrditi “da li sustinska obaveza drzave da ne (iz)vrse genocid moze proisteci iz drugih odredaba Konvencije”. Prema clanu I, drzave ugovorne strane, po Medunarodnom sudu pravde, imaju obavezu sprijeciti izvrsenje svakog takvog djela koje se kvalificira ka “zlocin prema medunarodnom pravu”. Taj clan ne iziskuje expressis verbis da se same drzave uzdrzavaju od (iz)vrsenja genocida. Medutim, po misljenju Suda, imajuci u vidu ustanovljeni cilj Konvencije, svrha clana I je zabrana drzavama da (iz)vrse genocid. Takva zabrana, navodi Sud, “proizlazi, prvo, iz cinjenice da taj clan svrstava genocid u ‘zlocin prema medunarodnom pravu’. Prihvatanjem takve kvalifikacije, drzave clanice logicno se obavezuju da nece (iz)vrsiti tako kvalificirano djelo”. Drugo, to, po Medunarodnom sudu pravde, “slijedi i iz jasno date obaveze sprecavanja (iz)vrsenja djela genocida. Takva obaveza namece drzavama ugovornim stranama, inter alia, da iskoriste sve mogucnosti koje su im na raspolaganju da sprijece osobe ili grupe koje nisu neposredno pod njihovom vlascu da izvrse djela genocida ili neko drugo djelo taksativno navedeno u clanu III. Bilo bi paradoksalno da drzavama, koje su bile u obavezi sprijeciti izvrsenje genocida od osoba nad kojima imaju odreden utjecaj, u mjeri u kojoj je to u njihovoj moci, ne bude zabranjeno da one same izvrse takva djela preko svojih organa ili osoba nad kojima imaju takvu blisku kontrolu da se njihovo ponasanje moze pripisati toj drzavi u skladu s medunarodnim pravom”. Polazeci od takvog stava, Medunarodni sud pravde smatra da “obaveza sprecavanja genocida nuzno podrazumijeva i zabranu (iz)vrsenja genocida”. [27]
Medunarodni sud pravde je zakljucio da su drzave ugovorne strane Konvencije “duzne da ne (iz)vrse genocid putem postupaka svojih organa ili osoba ili grupa ciji se postupci mogu njima pripisati”. Takav se zakljucak, takoder, po Sudu, “mora odnositi na druga djela taksativno navedena u clanu III, a koja se, kao i genocid, nalaze na listi djela zabranjenih clanom III. Ona se, navodi Sud, “spominju zajedno s genocidom, u clanu IX, a da nisu svrstana u ‘kaznjiva’; moze se smatrati da je realizacija ‘cisto humanog i civilizacijskog cilja’ Konvencije olaksana cinjenicom da drzave podlijezu citavoj seriji obaveza kojima se upotpunjuje njihova obaveza sprecavanja genocida. Tacno je da se koncepti koristeni u tackama (b) do (e) clana III, a posebno koncept ‘saucesnistva’, odnose na dobro poznate kategorije krivicnog prava, i kao takvi, cine se posebno dobro prilagodenim za sprovodenje krivicnih sankcija protiv pojedinaca. Medutim, ne bi bilo u skladu s ciljem i svrhom Konvencije osporavati da medunarodna odgovornost jedne drzave - iako je ona po svom karakteru potpuno razlicita od krivicne odgovornosti - moze nastati jednim od takvih djela, osim samog genocida, taksativno navedenih u clanu III”. [28]
Zakljucak da Konvencija na taj nacin obavezuje ugovorne strane na nevrsenje genocida i drugih djela taksativno navedena u clanu III, potvrden je, naglasava Sud, “jednom neuobicajenom formulacijom clana IX. Da nije te neuobicajene karakteristike i dodatka rijeci ‘ispunjavanje’ u odredbi kojom se Sudu daje nadleznost za sporove koji se ticu ‘tumacenja i ‘primjene’ Konvencije”, clan IX bi, navodi Sud, “predstavljao uobicajenu odredbu o rjesavanju sporova”.[29]
Neuobicajena karakteristika clana IX je, po Medunarodnom sudu pravde, “dio recenice ‘ukljucujuci sporove koji se odnose na odgovornost drzave za genocid ili bilo koje drugo djelo taksativno navedeno u clanu III’”. Rijec “ukljucujuci”, po Sudu, ima tendenciju potvrditi da sporovi, koji se ticu odgovornosti ugovornih strana za genocid i druga djela taksativno navedena u clanu III, cine dio sire grupe sporova vezanih za tumacenje, primjenu ili ispunjavanje Konvencije”. Polazeci od te ocjene, Sud konstatuje da “odgovornost jedne strane za genocid i druga djela taksativno navedena u clanu III nastaje njenim neispunjavanjem obaveza predvidenih drugim odredbama Konvencije, a posebno u ovom kontekstu, clana III, koji se cita zajedno s clanovima I i II. Prema engleskoj verziji teksta Konvencije, propisana odgovornost je odgovornost za ‘genocid’ (na francuskom jeziku, ‘odgovornost… u oblasti genocida’), a ne samo odgovornost ‘za nesprecavanje ili kaznjavanje genocida’”. Takva konkretna odredba u cjelini, zakljucuje Sud, “potvrduje da se ugovorne strane mogu smatrati odgovornim za genocid ili svako drugo djelo taksativno navedeno u clanu III Konvencije”. [30]
Medunarodni sud pravde je u procesu Bosna i Hercegovina protiv Savezne Republike Jugoslavije (SCG) razmotrio tri argumenta koja je iznijela Savezna Republika Jugoslavija (SCG), Tuzena strana, “a koji izgledaju da su u suprotnosti s tezom da Konvencija uvodi obavezu ugovornim stranama da ne vrse genocid i druga djela koja se taksativno navode u clanu III”. Prvi je argument, “kao stvar opceg principa, da medunarodno pravo ne poznaje krivicnu odgovornost drzave i da se Konvencijom o genocidu ne predvida sredstvo za uvodenje takve krivicne odgovornosti”. Sto se tice principa, Savezna Republika Jugoslavija je skrenula paznju da je Komisija za medunarodno pravo, pripremajuci konacni nacrt svojih clanova o odgovornosti drzave, odbacila koncept medunarodnog zlocina - sto predstavlja odluku koja odrazava izrazito negativne reakcije vise drzava na takav koncept. Bosna i Hercegovina je prihvatila da opce medunarodno pravo ne poznaje krivicnu odgovornost drzava. U vezi sa tim konkretnim pitanjem, Bosna i Hercegovina je tvrdila da obaveza za koju Savezna Republika Jugoslavija moze biti odgovorna u slucaju krsenja u postupku po clanu IX, jednostavno predstavlja obavezu prema medunarodnom pravu, u ovom slucaju odredaba Konvencije. Sud je konstatovao da obaveze o kojim se radi u tom sporu, a proizlaze iz propisa Konvencije, kao i odgovornost drzava koje bi nastale krsenjem takvih obaveza, predstavljaju obaveze i odgovornosti koje proizlaze iz medunarodnog prava i nisu krivicne prirode. Stoga se takav argument, po Medunarodnom sudu pravde, ne moze prihvatiti. [31]
Drugi argument Savezne Republike Jugoslavije je da je karakter Konvencije takav da se iz nje iskljucuje odgovornost drzave za genocid i druga taksativno navedena djela. Konvencija je, “kaze se, standardna medunarodna krivicnopravna konvencija koja se, u osnovi, fokusira na krivicno gonjenje i kaznjavanje pojedinaca, a ne na odgovornost drzava. Stavljanjem naglaska u Konvenciji na obaveze i odgovornosti pojedinaca iskljucuje se bilo kakva mogucnost da drzave budu odgovorne u slucaju krsenja obaveza sadrzanih u clanu III. Posebno se istice da takva mogucnost ne moze opstati suocena sa referencama u clanu III na kaznjavanje (pojedinaca) i u clanu IV u vezi sa kaznjavanjem pojedinaca, kao i uslova iz clana V da se preduzmu potrebne zakonodavne mjere koje predvidaju efikasno kaznjavanje osoba osudenih za genocid, te odredaba iz clana VI koje predvidaju da ce osobe optuzene za genocid biti privedene pravdi, te odredbi iz clana VII koje zahtijevaju mjere ekstradicije”.[32]
Medunarodni sud pravde je “svjestan cinjenice da cuvena recenica iz Nirnberske presude: ‘zlocine protiv medunarodnog prava vrse ljudi, a ne apstraktni subjekti…’” [33] “moze biti pomenuta u prilog tezi da jedino pojedinci mogu krsiti obaveze predvidene clanom III”. Medutim, Sud je konstatovao “da je taj tribunal odgovarao na argumentaciju da se ‘medunarodno pravo bavi postupcima suverenih drzava i da ne predvida kaznjavanje pojedinaca’”, [34] te “da su tako iskljucivo drzave odgovorne po medunarodnom pravu. Tribunal je odbacio takvu argumentaciju sljedecim rijecima: ‘Prihvaceno je, vec odavno, da medunarodno pravo namece duznosti i odgovornosti pojedincima kao i drzavama’”. [35]
Dvostrukost odgovornosti (nacionalnu i medunarodnu odgovornost za pojedince i drzave) Medunarodni sud pravde je razmotrio u PRESUDI Bosna i Hercegovina protiv Srbije i Crne Gore, od 26. februara 2007. S tim u vezi, Sud je konstatovao “da dvostruki karakter odgovornosti i dalje predstavlja konstantno obiljezje medunarodnog prava”. To se obiljezje, po Sudu, odrazava i u clanu 25, stav 4, Rimskog statuta Medunarodnog krivicnog suda, po kome “nijedna odredba u ovom Statutu, koja se odnosi na individualnu krivicnu odgovornost, nece utjecati na odgovornost drzava prema medunarodnom pravu”. Sud je, takoder, konstatovao da Odredbe Komisije za medunarodno pravo o odgovornosti drzava za medunarodno protupravna djela, [36] u clanu 58. afirmiraju drugu stranu istog pitanja: “Ovi clanovi ne utjecu ni na jedno pitanje individualne odgovornosti u skladu s medunarodnim pravom bilo koje osobe koja postupa u ime neke drzave” . U Komentaru te odredbe Komisija je, navodi Sud, “kazala slijedece:
‘Kada zlocine protiv medunarodnog prava vrse drzavni duznosnici, cesto se radi o tome da je sama drzava odgovorna za takva djela, odnosno za njihovo nesprecavanje ili nekaznjavanje. U nekim slucajevima, narocito slucajevima agresije, drzava je, po samoj definiciji, umijesana. Cak i u tom slucaju, pitanje individualne odgovornosti u nacelu je odvojeno od pitanja odgovornosti drzave. Drzava nije oslobodena svoje vlastite odgovornosti za medunarodno protupravna djela tako sto ce krivicno goniti i kaznjavati drzavne duznosnike kao izvrsioce’. [37]
Komisija za medunarodno pravo je citirala clan 25, stav 4, Rimskog statuta i zakljucila sljedece:
‘Clan 58… jasno pokazuje da se odredbe ne bave pitanjem individualne odgovornosti prema medunarodnom pravu bilo koje osobe koja postupa u ime drzave. Termin ‘individualna odgovornost’ poprimio je prihvatljivo znacenje u svjetlu Rimskog statuta i drugih instrumenata; odnosi se na odgovornost pojedinaca, ukljucujuci drzavne duznosnike, u skladu s odredenim pravilima medunarodnog prava koji se primjenjuju na izvrsenju genocida, ratnih zlocina i zlocina protiv covjecnosti’”. [38]
Medunarodni sud pravde “ne vidi nista u formulaciji niti u strukturi odredbi Konvencije koje se odnose na individualnu krivicnu odgovornost, a sto bi moglo izmijeniti znacenje clana I, zajedno s tackama (a) do (e) clana III, u mjeri u kojoj te odredbe namecu drzavama obaveze koje se razlikuju od obaveza za koje Konvencija zahtijeva od drzava da ih nametnu pojedincima. Uostalom, na osnovu cinjenice da se clanovi V, VI i VII fokusiraju na pojedince, ne znaci samo po sebi da ugovorne strane ne podlijezu obavezama nevrsenja genocida i drugih djela taksativno navedenih u clanu III”.[39]
Treci argument Savezne Republike Jugoslavije protiv teze da Konvencija obavezuje ugovorne strane na nevrsenje genocida zasnivao se na pripremnom radu na Konvenciji, a posebno na njenom clanu IX. S tim u vezi, Sud navodi da je “vec koristio dio tog rada kako bi potvrdio operativni znacaj obaveze iz clana I”,[40] “sto predstavlja tumacenje koje je vec dato na osnovu odredaba Konvencije, njenog konteksta i cilja”.[41]
Tvrdeci da su Konvencija i posebno clan IX nejasni, Savezna Republika Jugoslavija je isticala da historijat izrade Konvencije u Sestom komitetu Generalne skupstine pokazuju da “nije bilo rijeci o neposrednoj odgovornosti drzave za djela genocida”. S tim u vezi, Savezna Republika Jugoslavija je tvrdila da se odgovornost drzave odnosi na “kljucne odredbe” clanova IV-VI: “u Konvenciji je rijec o krivicnoj odgovornosti pojedinaca pracenoj gradanskom odgovornoscu drzava za sprecavanje i kaznjavanje”. Takav argument protiv bilo kakve sire odgovornosti ugovornih strana, po ocjeni Medunarodnog suda pravde, “zasniva se na zapisnicima diskusija vodenih u Sestom komitetu i potkrepljuje ga, kako se tvrdi, odbijanje amandmana Ujedinjenog Kraljevstva na one dijelove koji su postali clanovi IV i VI. Da bi bio usvojen prvi amandman, clan IV, koji govori o kaznjavanju pojedinaca koji vrse genocid ili bilo koje djelo taksativno navedeno u clanu III, bio bi prosiren slijedecom dodatnom recenicom: ‘[Djela genocida] izvrsena od ili u ime drzava ili vlada predstavljaju krsenje ove Konvencije’”. [42] Medutim, taj amandman nije prosao.[43] “Ono sto je kasnije postalo clan VI bilo bi zamijenjeno odredbom kojom se daje nadleznost Sudu ukoliko se utvrdi da djelo genocida predstavlja djelo drzave ili vlade ili njenih organa. Ujedinjeno Kraljevstvo je, odgovarajuci na primjedbe da je prijedlog bespredmetan (jer bi znacio vracanje na vec donijetu odluku), povuklo taj amandman u korist zajednickog amandmana teksta koji je kasnije postao clan IX, a koji su podnijele Ujedinjeno Kraljevstvo i Belgija.[44] Govoreci o tom zajednickom amandmanu, delegat Ujedinjenog Kraljevstva je priznao da je debata jasno dokazala odluku Komiteta da zeli ograniciti tekst sadasnjeg clana VI na odgovornost pojedinaca.[45] Predlozeni amandman Ujedinjenog Kraljevstva i Belgije (u tekstu) bi dodao slijedece rijeci: ‘ukljucujuci sporove koji se ticu odgovornosti jedne drzave za sva djela taksativno navedena u clanovima II i IV [kako je tada glasio nacrt teksta Konvencije]’. Delegat Ujedinjenog Kraljevstva objasnio je da se radi o gradanskoj, a ne krivicnoj odgovornosti.[46] Prijedlog da se brisu te rijeci je propao i ta je odredba usvojena,[47] uz izmjene stilskog karaktera koje je izvrsio Redakcioni odbor”.[48]
U kasnijoj fazi izrade Konvencije, “prijedlog Belgije, Ujedinjenog Kraljevstva i Sjedinjenih Americkih Drzava, koji je trebalo zamijeniti sporni izraz rijecima ‘ukljucujuci sporove koji prostjecu iz optuzbi jedne ugovorne strane da je izvrsen zlocin genocida ili neko drugo djelo taksativno navedeno u clanu III, u okviru nadleznosti neke druge ugovorne strane’, predsjednik Sestog komiteta ocijenio je kao mijenjanje sustine i Komitet nije usvojio taj prijedlog (za sta je bila potrebna dvotrecinska vecina) radi ponovnog razmatranja”.[49] Predsjednik Komiteta “dao je sljedece obrazlozenje za svoju odluku, koja nije osporena:
‘U clanu IX predvideno je da ce Medunarodnom sudu pravde biti podneseni, izmedu ostalog, sporovi koji se ticu odgovornosti drzave za genocid ili neko drugo djelo taksativno navedeno u clanu III. U skladu sa zajednickim amandmanima, s druge strane, ne bi se radilo o sporovima koji se odnose na odgovornost drzave, vec onima koji proistjecu iz optuzbe po kojoj je zlocin izvrsen na teritoriji jedne od drzava ugovornica’”. [50]
Do tada je, navodi Sud, je u raspravi na Sestom komitetu “bilo jasno da iskljucivo pojedinci mogu biti smatrani krivicno odgovornim za genocid, u skladu s nacrtom Konvencije. Predsjednik Komiteta je ocigledno smatrao da clan IX, onako kako je izmijenjen predvida odgovornost drzave za genocid”.[51]
Na osnovu razmotrenog historijata izrade nacrta Konvencije mogu se, po misljenju Medunarodnog suda pravde, izvesti dva zakljucka:
- prvo, da se (vecinom) radilo o prijedlozima u prilog krivicne odgovornosti drzava, ali da ti prijedlozi nisu usvojeni;
- drugo, usvojeni amandman vezan za clan IX govori o nadleznosti u odnosu na odgovornost drzava u apsolutnom smislu (simpliciter).[52]
Historijat izrade Konvencije moze se, po Medunarodnom sudu pravde, posmatrati kao da ide u prilog zakljucka Suda o medunarodnoj odgovornosti drzava i njihovoj obavezi sprecavanja genocida.[53]
Razmotrivsi razlicite argumente, Medunarodni sud pravde je potvrdio da se ugovorne strane Konvencijom obavezuju na nevrsenje genocida i drugih djela taksativno navedenih u clanu III, preko svojih organa, osoba ili grupa, cije im se ponasanje pripisuje. Polazeci od toga, Sud je zakljucio da , “ako neki organ drzave ili osoba ili grupa ciji se postupci legalno pripisuju toj drzavi izvrsi jedno od zabranjenih djela clanom III Konvencije”, nastaje medunarodna odgovornost te drzave. [54]
Odgovornost drzave, po Medunarodnom sudu pravde, na osnovu Konvencije moze nastati za genocid i saucesnistvo, a da pojedinac ne bude osuden za taj ili neki drugi s njim povezan zlocin.[55]
FUSSNOTE:
16] Konvencija …, clan I; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 161.
17] U engleskoj verziji teksta Presude Medunarodnog suda pravde Bosna i Hercegovina protiv Srbije i Crne Gore, od 26. februara 2007, koristi se izraz “humanitarian”, a u franscuskoj “humain”. Izraz “humanitarian” je, vjerovatno, propust tehnicke prirode.
18] Reservations to the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, Advisory Opinion, ICJ, Reports 1951, str. 23; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 161.
19] Reservations to the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, Advisory Opinion, ICJ, Reports 1951, str. 23; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 161.
20] MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 161.
21] Isto, paragraf 162.
22] A/RES/180 (II); MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 163.
23] A/RES/177 and A/RES/178 (II); MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 163.
24] Isto, paragraf 164.
25] Report of the Ad hoc Committee on Genocide, 5 April to 10 May 1948, United Nations, Official Records of the Economic and SocialCouncil, Seventh Session, Supplement No 6, doc. E/794, pp 2 i 18; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 164.
26] MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 165.
27] Isto, paragraf 166.
28] Isto, paragraf 167.
29] Isto, paragraf 168.
30] Isto, paragraf 169.
31] Isto, paragraf 170.
32] Isto, paragraf 171.
33] JUDGMENT of the International Military Tribunal, Trial of the Major War Criminals, 1947, Official Documents, Vol. 1, strana 223; MEDJUNARODNU SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 172.
34] Isto, str. 223; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 172.
35] Isto, str. 223; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 172. “Izraz ‘kao i drzavama’ je izostavljen u francuskom tekstu Presude” (Isto).
36] Annex to General Assembly resolutions 56/83, 12 December 2001; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 173.
37] ILC Commentary on the Draft Articles on Responsibility of States for Internationaly Wrongful Acts, ILC Report A/56/10, 2001, Commentary of Article 58, paragraf. 3; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 173.
38] MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 173.
39] Isto, paragraf 174.
40] Isto, paragrafi 164-165.
41] Isto, paragraf 175.
42] A/C. 6/236 and Corr. 1/Ispravka 1/; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 176.
43] United Nations, Official Records of the General Assembly, Third Session, Part I, Sixth Committee, Summary Records of the 96th meeting, str. 355; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 176.
44] Isto, 100th meeting, str. 394; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 176.
45] Isto, 100th meeting, str. 430; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 176.
46] Isto, 103rd meeting, str. 440; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 176.
47] Isto, 104th meeting, str. 447; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 176.
48] Isto, paragraf 176.
49] A/C. 6/305; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 177.
50] UNITED NATIONS, Official Records of the General Assembly, Third Session, Part I, Sixth Committee, Summary Records of the 131st meeting, str. 690; MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 177.
51] MEDJUNARODNI SUD PRAVDE, PRESUDA …, paragraf 177.
52] Isto, paragraf 179.
53] Isto, paragrafi 167 i 178.
54] Isto, paragraf 179.
55] Isto, paragraf 182.
Autor: Prof. dr Smail Cekic
|
