OPTUZNICE PROTIV HADZIHASANOVICA, ALAGICA I KUBURE
- Historija Bosne i Hercegovine -
Optuznica, 13. jula 2001. (bila je pod pecatom do 3. avgusta 2001.)
MEDJUNARODNI
KRIVICNI SUD ZA BIVSU JUGOSLAVIJU
PREDMET BR. IT-01-47-I
TUZILAC MEDJUNARODNOG
SUDA
PROTIV
ENVERA HADZIHASANOVICA
MEHMEDA ALAGICA
AMIRA KUBURE
Tuzilac Medjunarodnog
krivicnog suda za bivsu Jugoslaviju, na osnovu svog ovlascenja iz clana
18 Statuta Medjunarodnog krivicnog suda za bivsu Jugoslaviju (u daljnjem
tekstu: Statut Medjunarodnog suda), optuzuje:
ENVERA HADZIHASANOVICA,
MEHMEDA ALAGICA
i AMIRA KUBURU
za KRSENJA ZAKONA
I OBICAJA RATOVANJA i TESKE POVREDE ZENEVSKIH KONVENCIJA kako
slijedi:
OPTUZENI:
1) Enver HADZIHASANOVIC,
sin Besima i Refije (djevojacko prezime SARAJLIC), rodjen je
7. jula 1950. u Zvorniku, opstina Zvornik, Republika Bosna i Hercegovina (u
daljnjem tekstu: Bosna i Hercegovina).
2) Enver HADZIHASANOVIC
je bivsi aktivni oficir Jugoslovenske narodne armije (u daljnjem tekstu: JNA).
Godine 1973. diplomirao je na Vojnoj akademiji kopnene vojske u Beogradu, nakon
cega je rasporedjivan na duznosti u JNA u Tuzli i Sarajevu. Kao kapetan
prve klase pohadjao je Komandno-stabnu skolu u Beogradu. Po zavrsetku te
skole unapredjen je u cin majora i rasporedjen na duznost komandanta
bataljona vojne policije 7. armije. Godine 1988. Enver HADZIHASANOVIC
je prekomandovan na duznost nacelnika staba 49. motorizovane brigade.
Ta je brigada poslije transformisana u mehanizovanu brigadu, a krajem 1989.
on je postavljen za njenog komandanta. Na toj duznosti Enver HADZI-HASANOVIC
je stekao cin potpukovnika.
3) Pocetkom
aprila 1992., JNA je stavila Envera HADZIHASA-NOVICA u kucni
pritvor u Sarajevu. On je 8. aprila 1992. uspio pobjeci, a zatim je dezertirao
iz JNA. Neposredno po napustanju JNA, Enver HADZIHASANOVIC je stupio
u Teritorijalnu odbranu (u daljnjem tekstu: TO) Bosne i Hercegovine. Dana 14.
novembra 1992., Enver HADZIHASANOVIC je postao komandant 3. korpusa
Armije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: ABiH). Na tom polozaju je ostao
do 1. novembra 1993. kada je unapredjen u nacelnika staba Vrhovne komande
ABiH. U decembru 1993. Enver HADZIHASANOVIC je dobio cin brigadnog
generala, te kao takav postao clanom Zajednicke komande Armije Federacije
Bosne i Hercegovine. U maju 1997. Enver HADZIHASANOVIC je dobio cin
divizijskog generala. Kasnije je unapredjen u cin general-majora. Enver
HADZIHASA-NOVIC je penzionisan u aprilu 2000.
4) Mehmed ALAGIC,
sin Redze i Fermane (djevojacko prezime CERIC), rodjen je 8. jula
1947. u Fajtovcima, opstina Sanski Most, Bosna i Hercegovina.
5) Mehmed ALAGIC
je bivsi aktivni oficir JNA. Vojnu skolu zavrsio je u Banjoj Luci 1970. godine,
a kasnije je predavao i bio nacelnik Skole rezervnih oficira, takodje
u Banjoj Luci. Godine 1986., po zavrsetku studija na visokoj vojnoj skoli za
starjesinski kadar (Komandno-stabna skola), Mehmed ALAGIC je postao
oficir za operativne poslove 36. mehanizovane brigade. U decembru 1989., postavljen
je za nacelnika staba jedne pjesadijske brigade u Zrenjaninu, koja je bila
u sastavu Novosadskog korpusa. Mehmed ALAGIC je napustio JNA 27.
februara 1991. u cinu potpukovnika.
6) Dana 13. januara
1993., Mehmed ALAGIC je kao vojnik stupio u 17. krajisku brigadu
3. korpusa ABiH. Na osnovu naredjenja komande 3. korpusa ABiH od 8. marta
1993. postavljen je za komandanta Operativne grupe "Bosanska Krajina" 3. korpusa
ABiH (u daljnjem tekstu: OG). Dana 1. novembra 1993., Mehmed ALAGIC
je postavljen za komandanta 3. korpusa ABiH. Kada je 26. februara 1994. formiran
7. korpus ABiH, imenovan je za komandanta tog korpusa. U aprilu 1994., Mehmed
ALAGIC je dobio cin brigadnog generala. U martu 1996., kao clan
Glavnog odbora Stranke demokratske akcije (SDA), Mehmed ALAGIC je
izabran za predsjednika opstine Sanski Most, a u septembru 1996. izabran je
za zastupnika u Zastupnickom domu Federacije Bosne i Hercegovine. Kasnije
je Ured visokog predstavnika smijenio Mehmeda ALAGICA sa polozaja
predsjednika opstine Sanski Most. Dana 16. aprila 2001., Kantonalni sud u Bihacu,
u Bosni i Hercegovini, osudio ga je na cetiri godine zatvora zbog zloupotrebe
polozaja i vlasti. Mehmed ALAGIC je na tu presudu ulozio zalbu.
7) Amir KUBURA,
sin Nazifa, rodjen je 4. marta 1964. u Kaknju, opstina Kakanj, Bosna i Hercegovina.
8) Amir KUBURA
je bivsi aktivni oficir JNA. Po zavrsetku Akademije kopnene vojske, pet godina
sluzio je kao aktivni oficir JNA u Đakovici. Godine 1992., Amir KUBURA
je napustio JNA u cinu kapetana.
9) Godine 1992.,
Amir KUBURA je stupio u ABiH u nastajanju kao zamjenik komandanta jednog
odreda u Kaknju. Kasnije je postavljen za komandanta jednog brdskog bataljona
ABiH u istom podrucju. Dana 11. decembra 1992., Amir KUBURA je postavljen
na duznost pomocnika nacelnika staba za operativno-nastavne poslove
7. muslimanske brdske brigade 3. korpusa ABiH. Nacelnik staba 7. muslimanske
brdske brigade 3. korpusa ABiH postao je 1. januara 1993. godine. Od 1. aprila
1993. do 20. jula 1993., Amir KUBURA je zamjenjivao Asima KORICICA,
tadasnjeg komandanta 7. muslimanske brdske brigade 3. korpusa ABiH, koji je
u tom periodu bio odsutan. Dana 21. jula 1993. postavljen je za komandanta 7.
muslimanske brdske brigade 3. korpusa ABiH. Dana 16. marta 1994., u cinu
pukovnika, Amir KUBURA je postao komandant 1. muslimanske brdske brigade
1. korpusa ABiH. Za komandanta 443. brigade 4. korpusa ABiH imenovan je 16.
decembra 1995. godine. U junu 1999. Amir KUBURA je bio na duznosti u
komandi 1. korpusa ABiH.
OPTUZBE:
10) U periodu izmedju
januara 1993. i januara 1994., ABiH je ucestvovala u raznim borbenim dejstvima
protiv Hrvatskog vijeca obrane (u daljnjem tekstu: HVO) u srednjoj Bosni.
Konkretno, u aprilu 1993. i pocetkom ljeta 1993., jedinice 3. korpusa ABiH
preduzele su niz teskih napada na HVO ukljucujuci, pored ostalih, podruc;ja
opstina Bugojno, Busovaca, Kakanj, Maglaj, Novi Travnik, Travnik, Vares,
Vitez, Zavidovici, Zenica i Zepce. Operacije ABiH kulminirale su masovnim
napadom izmedju 7. i 13. juna 1993. na teritorijama, inter alia, opstina
Kakanj, Travnik i Zenica.
11) U tim je borbenim
operacijama 7. muslimanska brdska brigada 3. korpusa ABiH, koja je oformljena
i koriscena kao laka pjesadijska manevarska jedinica, igrala vaznu ulogu.
Sedmoj muslimanskoj brdskoj brigadi 3. korpusa ABiH prikljucili su se i
bili joj potcinjeni muslimanski borci iz inostranstva. Ti strani borci su
sebe nazivali "mudzahedinima" ili "svetim ratnicima". "Mudzahedini", uglavnom
iz islamskih zemalja, poceli su pristizati u Bosnu i Hercegovinu negdje
sredinom 1992. godine. "Mudzahedini" su bili spremni na "dzihad" ili "sveti
rat" protiv neprijatelja bosanskih Muslimana.
12) U opstinama
navedenim u paragrafu 10) jedinice 3. korpusa ABiH napale su gradove i sela
naseljena pretezno bosanskim Hrvatima. Hotimicnom lisavanju zivota i nanosenju
teskih povreda bili su izlozeni najvise civili bosanski Hrvati, ali i bosanski
Srbi, ukljucujuci zene, djecu, te starije i nemocne osobe. Tokom
tih napada, ili poslije njih, ubijeno je najmanje 200 civila, bosanskih Hrvata
i bosanskih Srba, a jos ih je mnogo vise ranjeno ili povrijedjeno dok su
se pokusavali sakriti ili pobjeci. U nekoliko slucajeva, snage ABiH
su ubile vojnike HVO-a nakon sto su se ovi predali.
13) U zatocenickim
objektima ABiH protivpravno su zatvarani ili na drugi nacin zatocavani
uglavnom bosanski Hrvati, ali i bosanski Srbi. Zatvoreni, odnosno na drugi nacin
zatoceni bosanski Hrvati i bosanski Srbi ubijani su, premlacivani, podvrgavani
tjelesnom i dusevnom zlostavljanju, te zastrasivanju i necovjecnom postupanju,
ukljucujuci zatvaranje u pretrpane prostore i u nehigijenskim uslovima,
a na necovjecan nacin im je uskracivano zadovoljenje osnovnih
zivotnih potreba, kao sto su adekvatna prehrana, voda i odjeca. Pruzana
im je vrlo slaba ili nikakva zdravstvena njega.
14) Bosanski Hrvati
i bosanski Srbi koji su bili zatvoreni ili na drugi nacin zatoceni bili
su, inter alia, prisiljavani da kopaju rovove, grade bunkere i izvlace
ljudska tijela u neprijateljskim, odnosno po zivot opasnim uslovima. Neka od
tih zatvorenih odnosno na drugi nacin zatocenih lica poginula su radeci
takve poslove pod prisilom. Zatvoreni odnosno na drugi nacin zatoceni
bosanski Hrvati i bosanski Srbi korisceni su kao ljudski stit i taoci.
15) Snage ABiH su
pljackale i unistavale imovinu bosanskih Hrvata i bosanskih Srba bez ikakvog
vojnog opravdanja. Unistavani su ili tesko ostecivani stambeni i drugi objekti
uglavnom bosanskih Hrvata, ali i bosanskih Srba, kao i licna imovina tih
civila i njihova stoka. Pored toga i vjerski objekti, mjesta i ustanove bosanskih
Hrvata bili su cilj unistavanja odnosno ostecivanja i oskvrnjivanja.
16) Navodi sadrzani
u paragrafima od 1) do 15), te navodi iz paragrafa 45) do 50) nize u tekstu
ponovo su navedeni i ukljuceni u sadrzaj svake od optuzbi.
TACKE 1 -
5
(UBISTVO, HOTIMICNO
LISAVANJE ZIVOTA, NASILJE PROTIV ZIVOTA I TIJELA, HOTIMICNO NANOSENJE VELIKIH
PATNJI ILI TESKIH POVREDA TIJELA ILI ZDRAVLJA i NECOVJECNO POSTUPANJE)
17) Nekoliko puta
u toku borbenih dejstava protiv HVO-a u srednjoj Bosni u periodu izmedju
januara 1993. i januara 1994., snage 3. korpusa ABiH ubile su vojnike HVO-a
koji su se predali i/ili civile, bosanske Hrvate i bosanske Srbe. Ta ubijanja
koja su nakon napada na gradove i sela pocinile snage 3. korpusa ABiH ukljucuju,
ali se ne ogranicavaju na pogubljenja i masakre u sljedecim selima:
(a) Dusina:
(aa) Pogubljenje 26. januara
1993. civila Vojislava STANISICA, bosanskog Srbina, i sljedecih pet
vojnika HVO-a koji su se predali posto su snage 7. muslimanske brdske brigade,
303. brdske brigade, 17. krajiske brdske brigade, motorizovane brigade Visoko
i "mudzahedina" krenule u napad na Dusinu, opstina Zenica: Nike KEGELJA, Stipe
KEGELJA, Vinka KEGELJA, Pere LJUBICICA i Augustina RADOSA;
(ab) Lisavanje zivota Zvonka
RAJICA, vojnika HVO-a koji se predao, a koje je pocinio Serif PATKOVIC,
tadasnji komandant 2. bataljona 7. muslimanske brdske brigade, nakon napada
na Dusinu, opstina Zenica;
(b) Miletici:
Lisavanje zivota
24. aprila 1993. sljedeca cetiri vojnika HVO-a koja su se predala nakon
sto su snage 306. brdske brigade i "mudzahedina" krenule u napad na Miletice,
opstina Travnik: Franje PAVLOVICA, Tihomira PAVLOVICA, Vlade PAVLOVICA
i Anta PETROVICA;
(c) Maline/Bikosi:
Masakr 8. juna 1993. u Bikosima,
opstina Travnik, nad tridesetak civila bosanskih Hrvata i vojnika HVO-a koji
su se predali nakon sto su snage 7. muslimanske brdske brigade, 306. brdske
brigade i "mudzahedina" krenule u napad na Maline, opstina Travnik. Medju
ubijenima su bila sljedeca lica: Anto BALTA, Ivo BALTA, Jozo BALTA, Luka
BALTA, Nikica BALTA, Bojan BARAC, Davor BARAC, Goran BOBAS, Niko BOBAS,
Slavko BOBAS, Sreco BOBAS, Pero BOBAS-PUPIC, Dalibor JANKOVIC, Stipo
JANKOVIC, Slavko KRAMAR, Anto MATIC, Tihomir PESA, Ana PRANJES, Ljubomir
PUSELJA, Predrag PUSELJA, Jakov TAVIC, Mijo TAVIC, Stipo TAVIC i
Ivo VOLIC. Ranjeni su Berislav MARJANOVIC, Zdravko PRANJES, Darko PUSELJA
i Zeljko PUSELJA.
18) Enver HADZIHASANOVIC,
otprilike od januara 1993. do 31. oktobra 1993., Mehmed ALAGIC, od
8. marta 1993. do februara 1994., te Amir KUBURA, otprilike od aprila
1993. do marta 1994., znali su ili je bilo razloga da znaju da se snage ABiH
pod njihovom komandom i kontrolom spremaju pociniti takve radnje ili da
su ih vec pocinile, u sljedecim selima, naznacenog dana ili
otprilike tog datuma, a nisu preduzeli potrebne i razumno moguce mjere da
takve radnje sprijece ili kazne njihove pocinioce:
Enver HADZINASANOVIC:
Dusina (opstina
Zenica) 26. januara 1993.
Miletici (opstina Travnik) 24. aprila 1993.
Maline/Bikosi (opstina Travnik) 8. juna 1993.
Mehmed ALAGIC:
Miletici (opstina Travnik) 24.
aprila 1993.
Maline/Bikosi (opstina Travnik) 8. juna 1993.
Amir KUBURA:
Dusina (opstina Zenica) 26.
januara 1993.
Maline/Bikosi (opstina Travnik) 8. juna 1993.
Tim propustima Enver HADZIHASANOVIC, Mehmed ALAGIC i Amir
KUBURA pocinili su:
Lisavanje zivota:
Tacka 1: UBISTVO
kao KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo kaznjivo po clanovima
3 i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda i priznato clanom 3(1)(a) Zenevskih
konvencija.
Tacka 2: HOTIMICNO
LISAVANJE ZIVOTA kao TESKU POVREDU ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo
kaznjivo po clanovima 2(a) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
Nanosenje tjelesne povrede:
Tacka 3: NASILJE
PROTIV ZIVOTA I TIJELA kao KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo
kaznjivo po clanovima 3 i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda i priznato
clanom 3(1)(a) Zenevskih konvencija.
Tacka 4: HOTIMICNO
NANOSENJE VELIKIH PATNJI ILI TESKIH POVREDA TIJELA ILI ZDRAVLJA kao TESKU
POVREDU ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo kaznjivo po clanovima 2(c)
i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
Tacka 5: NECOVJECNO
POSTUPANJE kao TESKU POVREDU ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo kaznjivo
po clanovima 2(b) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
TACKE 6 -
10
(PROTIVPRAVNO ZATOCENJE CIVILA, UBISTVO, HOTIMICNO LISAVANJE ZIVOTA,
OKRUTNO POSTUPANJE i NECOVJECNO POSTUPANJE)
19) Enver HADZIHASANOVIC,
otprilike od januara 1993. do 31. oktobra 1993., Mehmed ALAGIC, otprilike
od aprila 1993. do februara 1994., te Amir KUBURA, otprilike od aprila
1993. do marta 1994., znali su ili je bilo razloga da znaju da se snage ABiH
pod njihovom komandom i kontrolom spremaju planirati, pripremati ili izvrsiti
zatvaranje, protivpravno zatocenje, lisavanje zivota i necovjecno
i okrutno postupanje prema bosanskim Hrvatima i bosanskim Srbima na sljedecim
lokacijama na teritoriji Bosne i Hercegovine, ili da su to vec ucinile,
a nisu preduzeli potrebne i razumno moguce mjere da takve radnje sprijece
ili kazne njihove pocinioce:
Enver HADZIHASANOVIC:
(a) opstina Zenica: zenicka
muzicka skola, u gradu Zenici, otprilike od 26. januara 1993. pa najmanje
do januara 1994.;
(b) opstina Travnik:
(ba) grad Travnik: bivsa
kasarna JNA otprilike od maja 1993. pa najmanje do 23. decembra 1993.;
(bb) selo Mehurici:
- osnovna skola Mehurici, otprilike od 6. juna 1993. pa najmanje do 24.
juna 1993.;
- kovacnica, otprilike od 6. juna 1993. pa najmanje do 13. jula 1993.;
(bc) selo Orasac: logor Orasac, otprilike od 15. oktobra 1993. pa najmanje
do decembra 1993.;
(c) opstina Kakanj: motel "Sretno",
otprilike od 15. maja 1993. pa najmanje do 21. juna 1993.;
(d) opstina Bugojno:
(da) zgrada gimnazije, otprilike
od 18. jula 1993. pa najmanje do 13. oktobra 1993.;
(db) zgrada samostana, otprilike od 24. jula 1993. pa najmanje do pocetka
augusta 1993.;
(dc) salon namjestaja "Slavonija", otprilike od 24. jula 1993. pa najmanje
do 18. augusta 1993.;
(dd) stadion FK "Iskra", otprilike od 30. jula 1993. pa najmanje do 19.
marta 1994.;
(de) Osnovna skola "Vojin Paleksic", otprilike od 31. jula 1993. pa
najmanje do septembra 1993.;
(df) zgrada "BH banke", otprilike od septembra 1993. pa najmanje do februara
1994.
Mehmed ALAGIC:
opstina Travnik:
(a) grad Travnik: bivsa kasarna
JNA otprilike od maja 1993. pa najmanje do 23. decembra 1993.;
(b) selo Mehurici:
(ba) osnovna skola Mehurici,
otprilike od 6. juna 1993. pa najmanje do 24. juna 1993.;
(bb) kovacnica, otprilike od 6. juna 1993. pa najmanje do 13. jula 1993.;
(c) selo Orasac: logor Orasac,
otprilike od 15. oktobra 1993. pa najmanje do decembra 1993.;
Amir KUBURA:
(a) opstina Zenica: zenicka
muzicka skola, u gradu Zenici, otprilike od 26. januara 1993. pa najmanje
do januara 1994.;
(b) opstina Travnik:
(ba) osnovna skola Mehurici,
otprilike od 6. juna 1993. pa najmanje do 24. juna 1993.;
(bb) kovacnica, otprilike od 6. juna 1993. pa najmanje do 13. jula
1993.;
(c) opstina Kakanj:
motel "Sretno", otprilike
od 15. maja 1993. pa najmanje do 21. juna 1993.
20) Zatvoreni odnosno
na drugi nacin zatoceni bosanski Hrvati i bosanski Srbi redovno su podvrgavani
tjelesnom i/ili dusevnom zlostavljanju. Tjelesno zlostavljanje ukljucivalo
je batinanje najrazlicitijim orudjima, kao sto su kundaci pusaka, metalne
kuke, drveni stapovi i rucke, pendreci, palice, bokseri, drvene letve, cizme
i telefonski kablovi, sto je rezultiralo nanosenjem citavog niza raznih
tjelesnih povreda. Nekolicini zatocenika polomljena su rebra, nosevi i udovi.
U nekim slucajevima zatvorenici su pretuceni na smrt. Sa zatocenicima
se postupalo necovjecno, sto je ukljucivalo njihovo zatvaranje u
pretrpane prostore i u nehigijenskim uslovima, i nehumano im se uskracivalo
zadovoljenje osnovnih zivotnih potreba kao sto su adekvatna prehrana, voda i
odjeca. Pruzana im je vrlo slaba ili nikakva zdravstvena njega. Dusevno
zlostavljanje ukljucivalo je prijetnje tjelesnim povredama i smrcu,
naprimjer, zatvorenike se prisiljavalo da kopaju "vlastite grobove"
i prijetilo im se da ce im u zatocenistvu amputirati udove:
(a) U zenickoj muzickoj
skoli, vojnici 7. muslimanske brdske brigade 3. korpusa ABiH, vecinom
pripadnici vojne policije i "mudzahedina", zatvorenike su zlostavljali tako
sto su ih tukli raznim orudjima kao sto su kundaci pusaka, drveni stapovi
i rucke, palice, bokseri, letve, cizme i telefonski kablovi, sto je
rezultiralo nanosenjem citavog niza raznih tjelesnih povreda. Pripadnici
vojne policije i "mudzahedina" 7. muslimanske brdske brigade 3. korpusa ABiH
prisiljavali su zatvorenike da kopaju "vlastite grobove". Prehrana,
higijena i zivotni uslovi bili su, opste uzev, losi.
(b) U bivsoj kasarni JNA u Travniku vojnici 17. krajiske brigade OG "Bosanska
Krajina" 3. korpusa ABiH redovito su tukli zatocenike.
(c) U osnovnoj skoli Mehurici, pripadnici 306. brdske brigade 3. korpusa
ABiH i "mudzahedini" nogama su udarali zatvorenike u zatocenistvu. Prilikom
ispitivanja zatvorenike su pripadnici 306. brdske brigade 3. korpusa ABiH
tukli i prijetili im. Prehrana, higijena i zivotni uslovi bili su, opste uzev,
losi.
(d) U kovacnici u Mehuricima, vojnici 306. brdske brigade 3. korpusa
ABiH nagurali su zatvorenike u jednu malu prostoriju, velicine otprilike
3 x 3 metra. Zatvorenike su izvodili na ispitivanje, prijetili im, udarali
ih nogama i tukli. Prehrana, higijena i zivotni uslovi bili su losi.
(e) U logoru Orasac, "mudzahedini" su tesko premlacivali zatocenike
kundacima pusaka. Jednom zatoceniku su "mudzahedini" slomili nos, a jednom
drugom nekoliko rebara. Zatocenike su redovno izvrgavali prijetnjama tjelesnim
povredama i smrcu.
(f) U motelu "Sretno", vojnici 3. bataljona 7. muslimanske brdske brigade
3. korpusa ABiH fizicki su zlostavljali zatocenike tako sto su ih
tukli pendrecima, stapovima, kundacima pusaka, metalnim kukama, drvenim letvama
i cizmama. Takodje su ih prisiljavali da tuku jedni druge. Pored toga,
zatocenicima se naredjivalo da udaraju glavom o zid. Nadalje, vojnici
3. bataljona 7. muslimanske brdske brigade 3. korpusa ABiH zatocenicima
su prijetili da ce im za vrijeme zatocenistva u tom objektu biti amputirane
noge.
(g) U zatocenickim objektima u Bugojnu, pripadnici Vojne policije
OG "Zapad" 3. korpusa ABiH i vojnici 307. brigade OG "Zapad" 3. korpusa ABiH,
zlostavljali su zatvorenike tako sto su ih tukli raznim orudjima, poput
palica, policijskih pendreka, kundaka pusaka, stapova za biljar, drvenih letvi,
plasticnih kablova i cizama. Prisiljavali su zatocenike da glavom
udaraju o metalne resetke. Ti fizicki nasrtaji kod zatvorenika su rezultirali
slucajevima gubljenja svijesti i preloma nogu. U nekoliko slucaja
su zatocenicima izbijeni zubi. Zatocenici su nekoliko puta bili prisiljeni
dati krv. Pripadnici vojne policije OG "Zapad" 3. korpusa ABiH redovno su
prijetili zatocenicima da ce ih ubiti. Pored toga, zatvorenike su
drzali u prenatrpanim celijama i izlagali ih veoma nehigijenskim zivotnim
uslovima. Prehrana je bila veoma slaba.
21) Lisavanje zivota zatvorenih
i na drugi nacin zatocenih bosanskih Hrvata i bosanskih Srba ukljucuje,
ali se ne ogranicava na, sljedece slucajeve:
(a) lisavanje zivota premlacivanjem
do smrti jednog bosanskog Hrvata zatocenog u bivsoj kasarni JNA u Travniku,
opstina Travnik, u maju 1993.;
(b) lisavanje zivota premlacivanjem do smrti zarobljenog vojnika HVO-a
Joze MARACICA u muzickoj skoli u Zenici, opstina Zenica, 18. juna
1993.;
(c) lisavanje zivota premlacivanjem do smrti zarobljenog vojnika HVO-a
Mladena HAVRANEKA u salonu namjestaja "Slavonija", opstina Bugojno, 5. augusta
1993.;
(d) lisavanje zivota premlacivanjem do smrti zarobljenog vojnika HVO-a
Maria ZRNA pocetkom augusta 1993., kada su ga iz zgrade samostana u Bugojnu,
opstina Bugojno, odveli na prisilni rad;
(e) lisavanje zivota ritualnim odrubljivanjem glave zatocenog bosanskog
Srbina Dragana POPOVICA, civila, 20. oktobra 1993. u logoru u Orascu, opstina
Travnik.
Tim propustima Enver HADZIHASANOVIC,
Mehmed ALAGIC i Amir KUBURA pocinili su:
Zatvaranje:
Tacka 6: PROTIVPRAVNO
ZATOCENJE CIVILA kao TESKU POVREDU ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo
kaznjivo po clanovima 2(g) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
Lisavanje zivota:
Tacka 7: UBISTVO
kao KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo kaznjivo po clanovima
3 i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda i priznato clanom 3(1)(a) Zenevskih
konvencija.
Tacka 8: HOTIMICNO
LISAVANJE ZIVOTA kao TESKU POVREDU ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo
kaznjivo po clanovima 2(a) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
Okrutno i/ili necovjecno
postupanje sa zatocenicima:
Tacka 9: OKRUTNO
POSTUPANJE kao KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo kaznjivo
po clanovima 3 i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda i priznato clanom
3(1)(a) Zenevskih konvencija.
Tacka 10: NECOVJECNO
POSTUPANJE kao TESKU POVREDU ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo kaznjivo
po clanovima 2(b) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
TACKE 11 -
13
(PROTIVPRAVNI RAD, UZIMANJE TALACA i UZIMANJE CIVILA ZA TAOCE)
22) Enver HADZIHASANOVIC
je otprilike od 21. juna 1993. do 31. oktobra 1993. znao, ili je bilo razloga
da zna, da se snage ABiH pod njegovom komandom i kontrolom spremaju planirati,
pripremati ili izvrsiti koriscenje zatocenih bosanskih Hrvata i bosanskih
Srba za kopanje rovova, izgradnju bunkera i izvlacenje ranjenih i poginulih
vojnika ABiH u neprijateljskim, po zivot opasnim i borbenim uslovima na linijama
fronta prema HVO-u i srpskim snagama u opstinama Bugojno, Donji Vakuf, Gornji
Vakuf i Zenica, sto je rezultiralo pogibijom ili ranjavanjem izvjesnog broja
tih zatocenika, ili da su to vec ucinile, a propustio je preduzeti
potrebne i razumno moguce mjere da takve radnje sprijeci ili kazni njihove
pocinioce.
23) Pogibije i ranjavanja
zatocenika prilikom kopanja rovova na linijama fronta ukljucuju, ali
se ne ogranicavaju na pogibiju Zeljka TABAKOVICA i Davora JEZIDZICA,
te ranjavanje, inter alia, Anta BARISICA, Boze DOMINIKA, "Buce" STRINICA
i Miroslava ZELICA, koji su svi bili prisiljeni da kopaju rovove na liniji
fronta blizu Gornjeg Vakufa.
24) Enver HADZIHASANOVIC
je otprilike od aprila 1993. do 31. oktobra 1993. znao, ili je bilo razloga
da zna, da se snage ABiH pod njegovom komandom i kontrolom spremaju planirati,
pripremati ili izvrsiti uzimanje bosanskih Hrvata u opstinama Kakanj i Zenica
za taoce kako bi ih se iskoristilo za razmjenu zarobljenika ili zaustavljanje
vojnih operacija HVO-a protiv ABiH, ili da su to vec ucinile, a nije
preduzeo potrebne i razumno moguce mjere da te radnje sprijeci ili kazni
njihove pocinioce.
Tim propustima Enver HADZIHASANOVIC
je pocinio:
Protivpravni rad:
Tacka 11: PROTIVPRAVNI
RAD kao KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo kaznjivo po clanovima
3 i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda i priznato obicajnim pravom, clanovima
40 i 51 Zenevske konvencije IV i clanovima 49, 50 i 52 Zenevske konvencije
III.
Uzimanje talaca:
Tacka 12: UZIMANJE
TALACA kao KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo kaznjivo
po clanovima 3 i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda i priznato clanom
3(1)(b) Zenevskih konvencija.
Tacka 13: UZIMANJE
CIVILA ZA TAOCE kao TESKU POVREDU ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo
kaznjivo po clanovima 2(h) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
TACKE 14 -
15
(ZIVI STIT)
25) Enver HADZIHASANOVIC,
otprilike od januara 1993. do 31. oktobra 1993., i Amir KUBURA, od 1.
aprila 1993. do marta 1994., znali su ili je bilo razloga da znaju da se snage
ABiH pod njihovom komandom i kontrolom spremaju planirati, pripremati ili izvrsiti
koriscenje bosanskih Hrvata i bosanskih Srba kao zivog stita kako bi sprijecile
napade HVO-a odnosno snaga bosanskih Srba ili prisilile bosanske Hrvate na predaju,
ili da su to vec ucinile, u sljedecim opstinama u naznacenom
periodu ili otprilike tih datuma, a nisu preduzeli potrebne i razumno moguce
mjere da takve radnje sprijece ili kazne njihove pocinioce:
Enver HADZIHASANOVIC:
Zenica januar
1993.
Kakanj juni 1993.
Gornji Vakuf septembar 1993.
Amir KUBURA:
Zenica januar
1993.
Kakanj juni 1993.
Tim propustima Enver HADZIHASANOVIC
i Amir KUBURA pocinili su:
Tacka 14: OKRUTNO
POSTUPANJE kao KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo kaznjivo
po clanovima 3 i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda i priznato clanom
3(1)(a) Zenevskih konvencija.
Tacka 15: NECOVJECNO
POSTUPANJE kao TESKU POVREDU ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo kaznjivo
po clanovima 2(b) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
TACKE 16 -
18
(BEZOBZIRNO RAZARANJE GRADOVA, NASELJA ILI SELA KOJE NIJE OPRAVDANO VOJNOM NUZDOM,
PLJACKANJE JAVNE ILI PRIVATNE IMOVINE i UNISTAVANJE IMOVINE SIROKIH RAZMJERA
KOJE NIJE OPRAVDANO VOJNOM NUZDOM)
26) Tokom svojih
borbenih dejstava protiv HVO-a u srednjoj Bosni u periodu izmedju januara
1993. i januara 1994., snage 3. korpusa ABiH u brojnim su slucajevima pljackale
ili pljackale i protivpravno unistavale stambene i druge objekte i licnu
imovinu civila bosanskih Hrvata i bosanskih Srba. Ti slucajevi pljacke
i protivpravnog i bezobzirnog razaranja koje nije opravdano vojnom nuzdom ukljucuju,
ali se ne ogranicavaju na sljedece gradove i sela u naznacenom periodu
ili otprilike tih datuma:
Dusina (opstina Zenica) januar
1993.
Miletici (opstina Travnik) april 1993.
Guca Gora (opstina Travnik) juni 1993.
Maline (opstina Travnik) juni 1993.
Cukle (opstina Travnik) juni 1993.
Susanj/Ovnak/Brajkovici/
Grahovcici (opstina Zenica) juni 1993.
Vares (opstina Vares) novembar 1993.
Buhine Kuce (opstina Vitez) januar 1994.
27) Enver HADZIHASANOVIC,
otprilike od januara 1993. do 31. oktobra 1993., Mehmed ALAGIC, otprilike
od aprila 1993. do februara 1994., te Amir KUBURA, otprilike od aprila
1993. do marta 1994., znali su ili je bilo razloga da znaju da se snage ABiH
pod njihovom komandom i kontrolom spremaju pociniti takve radnje ili da
su ih vec pocinile u sljedecim selima u naznacenom periodu ili
otprilike tih datuma, a nisu preduzeli potrebne i razumno moguce mjere da
takve radnje sprijece ili kazne njihove pocinioce:
Enver HADZIHASANOVIC:
Dusina (opstina Zenica) januar
1993.
Miletici (opstina Travnik) april 1993.
Guca Gora (opstina Travnik) juni 1993.
Maline (opstina Travnik) juni 1993.
Cukle (opstina Travnik) juni 1993.
Susanj/Ovnak/Brajkovici/
Grahovcici (opstina Zenica) juni 1993.
Mehmed ALAGIC:
Miletici (opstina Travnik)
april 1993.
Guca Gora (opstina Travnik) juni 1993.
Maline (opstina Travnik) juni 1993.
Cukle (opstina Travnik) juni 1993.
Vares (opstina Vares) novembar 1993.
Buhine Kuce (opstina Vitez) januar 1994.
Amir KUBURA:
Dusina (opstina Zenica) januar
1993.
Maline (opstina Travnik) juni 1993.
Susanj/Ovnak/Brajkovici/
Grahovcici (opstina Zenica) juni 1993.
Vares (opstina Vares) novembar 1993.
Tim propustima Enver HADZIHASANOVIC,
Mehmed ALAGIC i Amir KUBURA pocinili su:
Tacka 16: BEZOBZIRNO
UNISTAVANJE GRADOVA, NASELJA ILI SELA KOJE NIJE OPRAVDANO VOJNOM NUZDOM kao
KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo kaznjivo po clanovima
3(b) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
Tacka 17: PLJACKANJE
JAVNE ILI PRIVATNE IMOVINE kao KRSENJE ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA,
djelo kaznjivo po clanovima 3(e) i 7(3) Statuta Medjunarodnog suda.
Tacka 18: UNISTAVANJE
IMOVINE SIROKIH RAZMJERA KOJE NIJE OPRAVDANO VOJNOM NUZDOM kao TESKU POVREDU
ZENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949., djelo kaznjivo po clanovima 2(d) i 7(3)
Statuta Medjunarodnog suda.
TACKA 19
(UNISTAVANJE ILI HOTIMICNO NANOSENJE STETE USTANOVAMA NAMIJENJENIM RELIGIJI)
28) Enver HADZIHASANOVIC,
otprilike od juna 1993. do 31. oktobra 1993. i Mehmed ALAGIC, od
otprilike juna 1993. do februara 1994., znali su ili je bilo razloga da znaju
da se snage ABiH pod njihovom komandom i kontrolom spremaju planirati, pripremati
ili izvrsiti unistenje ili hotimicno nanosenje stete ustanovama bosanskih
Hrvata namijenjenim religiji, u sljedecim gradovima i selima u naznacenom
periodu ili otprilike tih datuma, ili da su to vec ucinile, a nisu preduzeli
potrebne i razumno moguce mjere da takve radnje sprijece ili kazne njihove
pocinioce:
Guca Gora (opstina Travnik) juni
1993.
Travnik (opstina Travnik) juni 1993.
Tim propustima Enver HADZIHASANOVIC
i Mehmed ALAGIC pocinili su:
Tacka 19: UNISTAVANJE
ILI HOTIMICNO NANOSENJE STETE USTANOVAMA NAMIJENJENIM RELIGIJI kao KRSENJE
ZAKONA I OBICAJA RATOVANJA, djelo kaznjivo po clanovima 3(d) i 7(3)
Statuta Medjunarodnog suda.
INDIVIDUALNA KRIVICNA
ODGOVORNOST:
Enver HADZIHASANOVIC:
29) Enver HADZIHASANOVIC
je od 14. novembra 1992. do 31. oktobra 1993. bio komandant 3. korpusa ABiH.
30) Prije nego sto
je stupio u ABiH, Enver HADZIHASANOVIC je godinama bio aktivni oficir
JNA. U vrijeme kada je preuzeo komandu nad 3. korpusom ABiH, Enver HADZIHASANOVIC
je imao iskustva u rukovodjenju i komandovanju vojnim jedinicama. Enver
HADZIHASANOVIC je pored toga prosao posebnu obuku iz oblasti vojnih
disciplinskih postupaka.
31) Slijedeci
uobicajenu praksu ABiH u koriscenju raznih propisa i uputstava bivse
JNA, Enver HADZIHASANOVIC je na osnovu svojih ovlascenja i duznosti
kao komandanta bio, inter alia, odgovoran za pripremu korpusa za oruzanu
borbu na bojistu, ukljucujuci planiranje operacija i drugih oblika borbenih
dejstava, prosljedjivanje odluka potcinjenim komandama i kontrolisanje
sprovodjenja tih odluka.
32) Sve vrijeme
na koje se odnose optuzbe u ovoj optuznici, Enver HADZIHASANOVIC
je na osnovu svojeg polozaja i ovlascenja kao komandanta korpusa, direktno
ili preko svojeg nacelnika staba, pomocnikâ, nacelnika rodova
i sluzbi i drugih oficira, komandovao svim jedinicama 3. korpusa ABiH i jedinicama
koje su dejstvovale unutar zone pod njegovom komandom. Te jedinice ukljucuju,
ali se ne ogranicavaju na jedinice opisane u paragrafima 59) do 67) nize
u tekstu. Enver HADZIHASANOVIC pokazivao je ili vrsio i formalnu
de jure i de facto vlast svojim rukovodjenjem i komandovanjem
u oblasti vojnih pitanja na nacin konzistentan sa vrsenjem vlasti nadredjene
osobe, i to u raznim vidovima kao sto su: izdavanje naredjenja, uputstava
i direktiva jedinicama potcinjenim 3. korpusu ABiH, staranje da se ta naredjenja,
uputstva i direktive sprovode s punom odgovornoscu za njihovo izvrsenje,
razmjestanje snaga, artiljerije i drugih jedinica pod svojom komandom, te planiranje
priprema i izvodjenja vojnih operacija koje su izvodile te jedinice. Nadalje,
Enver HADZIHASANOVIC se starao da bude stalno i azurno informisan
o svemu sto se desavalo na terenu, ukljucujuci i manje incidente, bio
je u gotovo svakodnevnom kontaktu sa stabom Vrhovne komande ABiH, ostvarivao
organizacionu strukturu ABiH ukljucujuci formiranje operativnih grupa
i potcinjavanje jedinica u sastavu operativnih grupa, postavljao i razrjesavao
duznosti vojne zapovjednike, te kontrolisao i vojne jedinice potcinjene
3. korpusu ABiH i zatocenicke centre koji su funkcionisali u zoni pod
njegovom komandom.
33) Enver HADZIHASANOVIC
je svoju vlast komandanta korpusa pokazivao i time sto je pregovarao sa HVO-om
o razmjeni ratnih zarobljenika i sporazumima o prekidu vatre, imenovao oficire
3. korpusa ABiH u Zajednicku komandu ABiH i HVO-a, te pregovarao sa zvanicnicima
UNPROFOR-a i PMEZ-a.
Mehmed ALAGIC:
34) Mehmed ALAGIC
je od 8. marta 1993. do 31. oktobra 1993.bio komandant OG "Bosanska Krajina"
3. korpusa ABiH.
35) Mehmed ALAGIC
je od 1. novembra 1993. do 26. februara 1994. bio komandant 3. korpusa ABiH.
36) Prije nego sto
je stupio u ABiH, Mehmed ALAGIC je godinama bio aktivni oficir JNA.
U vrijeme kada je preuzeo komandu nad OG "Bosanska Krajina" 3. korpusa ABiH,
Mehmed ALAGIC je imao iskustva u rukovodjenju i komandovanju vojnim
jedinicama.
37) Slijedeci
uobicajenu praksu ABiH u koriscenju citavog niza propisa i uputstava
bivse JNA, Mehmed ALAGIC je na osnovu svojih ovlascenja i duznosti
komandanta bio, inter alia, odgovoran za pripremu njemu potcinjenih
jedinica za oruzanu borbu na bojistu, ukljucujuci planiranje operacija
i drugih oblika borbenih dejstava, prosljedjivanje odluka potcinjenim
komandama i kontrolisanje sprovodjenja tih odluka.
38) Sve vrijeme
na koje se odnose optuzbe u ovoj optuznici, Mehmed ALAGIC je, na
osnovu svojih goreopisanih polozaja i ovlascenja, od 8. marta 1993. do 31.
oktobra 1993., komandovao svim jedinicama OG "Bosanska Krajina" 3. korpusa ABiH
ukljucujuci, ali ne ogranicavajuci se na jedinice opisane u
paragrafu 65) nize u tekstu, a od 1. novembra 1993. do 26. februara 1994. svim
jedinicama koje su dejstvovale unutar zone 3. korpusa ABiH ukljucujuci,
ali ne ogranicavajuci se na jedinice opisane u paragrafima od 59) do
67) nize u tekstu. Mehmed ALAGIC je pokazivao i vrsio i formalnu
i de facto vlast svojim rukovodjenjem u oblasti vojnih pitanja na
nacin konzistentan sa vrsenjem vlasti nadredjene osobe, i to u raznim
vidovima kao sto su, medju ostalim, izdavanje naredjenja, uputstava i
direktiva jedinicama potcinjenim OG "Bosanska Krajina" 3. korpusa ABiH,
odnosno jedinicama potcinjenim 3. korpusu ABiH, razmjestanje snaga pod svojom
komandom, te planiranje priprema i sprovodjenja vojnih operacija koje su
izvodile jedinice pod njegovom komandom, kao i kontrolisanje vojnih jedinica
potcinjenih njegovoj komandi i zatocenickih centara koji su funkcionisali
unutar zone pod njegovom komandom.
39) Mehmed ALAGIC
je svoju vlast komandanta operativne grupe odnosno komandanta korpusa pokazivao
i time sto je pregovarao sa HVO-om o sporazumima o prekidu vatre, te pregovarao
sa zvanicnicima UNPROFOR-a i PMEZ-a.
Amir KUBURA
40) Amir KUBURA
je od 1. januara 1993. do 20. jula 1993. bio nacelnik staba 7. muslimanske
brdske brigade 3. korpusa ABiH. Od 1. aprila 1993. do 20. jula 1993., Amir
KUBURA je zamjenjivao Asima KORICICA, tadasnjeg komandanta 7. muslimanske
brdske brigade 3. korpusa ABiH koji je u tom periodu bio odsutan.
41) Amir KUBURA
je od 21. jula 1993. do 15. marta 1994. bio komandant 7. muslimanske brdske
brigade 3. korpusa ABiH.
42) Prije nego sto
je stupio u ABiH, Amir KUBURA je bio aktivni oficir JNA.
43) Slijedeci
uobicajenu praksu ABiH u koriscenju raznih propisa i uputstava bivse
JNA, Amir KUBURA je na osnovu svojih ovlascenja i duznosti komandanta
bio, inter alia, odgovoran za pripremu njemu potcinjenih jedinica
za oruzanu borbu na bojistu, ukljucujuci planiranje operacija i drugih
oblika borbenih dejstava, prosljedjivanje odluka potcinjenim komandama
i kontrolisanje tih odluka.
44) Sve vrijeme
na koje se odnose optuzbe u ovoj optuznici, Amir KUBURA je na osnovu
svojeg goreopisanog polozaja i ovlascenja komandovao svim jedinicama 7.
muslimanske brdske brigade 3. korpusa ABiH. Amir KUBURA je pokazivao
i vrsio i formalnu i de facto vlast svojim rukovodjenjem u oblasti
vojnih pitanja na nacin konzistentan sa vrsenjem vlasti nadredjene osobe,
i to u raznim vidovima kao sto su, medju ostalim, izdavanje naredjenja,
uputstava i direktiva jedinicama potcinjenim 7. muslimanskoj brdskoj brigadi
3. korpusa ABiH, razmjestanje snaga pod svojom komandom, te planiranje priprema
i sprovodjenje vojnih operacija koje su izvodile jedinice pod njegovom komandom,
kao i kontrolisanje vojnih jedinica potcinjenih njegovoj komandi i zatocenickih
centara koji su funkcionisali unutar zone pod njegovom komandom.
OPSTI NAVODI:
45) Sva djela
i propusti navedeni u ovoj optuznici dogodili su se u periodu od 1. januara
1993. do 31. januara 1994. na teritoriji Bosne i Hercegovine.
46) Sve vrijeme
na koji se odnosi ova optuznica, u Bosni i Hercegovini postojalo je stanje medjunarodnog
oruzanog sukoba i djelomicne okupacije.
47) Sve vrijeme
na koje se odnosi ova optuznica, zrtve teskih povreda Zenevskih konvencija iz
1949. bile su lica zasticena odredbama odnosnih Zenevskih konvencija.
48) Sva djela
i propusti za koje se tereti kao za teske povrede Zenevskih konvencija iz 1949.
dogodili su se tokom oruzanog sukoba i djelomicne okupacije Bosne i Hercegovine.
49) Sve vrijeme na koje se
odnosi ova optuznica, Enver HADZIHA-SANOVIC, Mehmed ALAGIC i
Amir KUBURA bili su duzni da se pridrzavaju zakona i obicaja koji
regulisu vodjenje oruzanih sukoba, ukljucujuci Zenevske konvencije
iz 1949. godine i njihove Dopunske protokole. Pored toga, Enver HADZIHASANOVIC,
Mehmed ALAGIC i Amir KUBURA imali su odgovornost da obezbijede
da se vojne jedinice pod njihovom komandom i kontrolom pridrzavaju tih pravila
medjunarodnog prava i ponasaju se prema njima. Stavise, Enver HADZIHASANOVIC,
Mehmed ALAGIC i Amir KUBURA su shodno naredbi nadredjenog
imali obavezu da pokrecu postupak izricanja zakonskih sankcija protiv onih
pojedinaca pod svojom komandom i kontrolom koji su prekrsili medjunarodno
ratno pravo.
50) Enver
HADZIHASANOVIC, Mehmed ALAGIC i Amir KUBURA su, u periodu
kada su bili na polozajima navedenim u prethodnim paragrafima, krivicno
odgovorni za djela svojih podredjenih, na osnovu clana 7(3) Statuta Medjunarodnog
suda. Nadredjeni je odgovoran za djela svog (svojih) podredjenog (podredjenih)
ako je znao ili je bilo razloga da zna da se njegovi podredjeni spremaju
pociniti takva djela ili da su ih vec pocinili, a nadredjeni
nije preduzeo potrebne i razumno moguce mjere da takva djela sprijeci
ili da kazni njihove pocinioce.
DODATNE CINJENICE:
51) Dogadjaji
navedeni u ovoj optuznici desili su se u kontekstu raspada bivse Socijalisticke
Federativne Republike Jugoslavije (u daljnjem tekstu: SFRJ).
52) Republika Hrvatska
(u daljnjem tekstu: Hrvatska) proglasila je nezavisnost 25. juna 1991., a stvaran
ucinak te odluke odgodjen je do 8. oktobra 1991. Evropska zajednica je
15. januara 1992. priznala Hrvatsku, a nakon toga je 22. maja 1992. Hrvatska
primljena u Ujedinjene nacije kao drzava-clanica.
53) Republika
Bosna i Hercegovina je nezavisnost proglasila 3. marta 1992. godine. Evropska
zajednica ju je priznala 6. aprila 1992., a Hrvatska 7. aprila 1992. godine.
Dana 22. maja 1992., Bosna i Hercegovina je primljena u Ujedinjene nacije kao
drzava-clanica.
54) S raspadom
SFRJ, oficirski kadar bivse JNA poceo je da se priprema za odbranu Bosne
i Hercegovine. Dana 8. aprila 1992., Predsjednistvo Bosne i Hercegovine raspustilo
je TO SFRJ i osnovalo novi stab TO-a Bosne i Hercegovine. Dana 15. aprila 1992.,
novi stab TO-a izdao je naredbu za osnivanje Glavnog staba TO-a, koji je preuzeo
potpunu komandu nad postojecim jedinicama i u sustini postao glavni stab
vojske. Dana 20. maja 1992., Predsjednistvo Bosne i Hercegovine donijelo je
Uredbu o oruzanim snagama Bosne i Hercegovine, cime je formalno obrazovana
ABiH.
55) Dana 23.
avgusta 1992., Predsjednistvo Bosne i Hercegovine izdalo je naredbu o "Primjeni
pravila medjunarodnog ratnog prava u oruzanim snagama Bosne i Hercegovine".
Ta je naredba stupila na snagu 5. septembra 1992. godine. Naredbom je propisano:
a) svi komandanti
jedinica i svaki pripadnik oruzanih snaga pojedinacno su odgovorni za primjenu
ovih pravila;
b) starjesine su duzne
preduzeti korake propisane pravilima protiv lica koja ih krse;
c) svi pripadnici oruzanih snaga podlijezu obuci radi upoznavanja s ovim pravilima;
d) u planiranju i pripremi
vojnih aktivnosti oruzanih snaga mora se voditi racuna o ovim pravilima
i pravu.
56) Dana 1.
avgusta 1992., predsjednickom uredbom stupio je na snagu zakon o sluzbi
u Armiji BiH. Prema tom zakonu, lica koja nisu drzavljani Bosne i Hercegovine
u vrijeme ratnog stanja mogu stupiti u ABiH i bivati unapredjena. Dana 14.
aprila 1993., i ovaj put predsjednickim uredbom, zakon o sluzbi u ABiH dozivio
je izmjene i dopune koje su omogucavale da se u vrijeme ratnog stanja u
vise starjesinske cinove unapredjuju lica koja nisu bosanski drzavljani.
57) Dana 18.
avgusta 1992., predsjednik Predsjednistva Bosne i Hercegovine donio je "Odluku
o formiranju Korpusa ABiH". U tom dokumentu iznosi se podjela Bosne i Hercegovine
na pet vojnih zona odgovornosti poznatih pod nazivom korpusi te se navodi koje
ce opstine pojedini korpus obuhvatiti. Na osnovu te odluke formiran je 3.
korpus ABiH sa sjedistem u Banjoj Luci, mada je kao privremeno sjediste 3. korpusa
ABiH navedena i koriscena Zenica.
58) Na popisu opstina
koje su usle u zonu odgovornosti 3. korpusa ABiH nalaze se sljedece opstine:
Banja Luka, Bosanska Dubica, Bosanska Gradiska, Bugojno, Busovaca, Celinac,
Donji Vakuf, Gornji Vakuf, Jajce, Kakanj, Kotor Varos, Kupres, Laktasi, Mrkonjic
Grad, Novi Travnik, Prnjavor, Skender Vakuf, Srbac, Sipovo, Travnik, Vitez,
Zavidovici, Zenica i Zepce.
59) Dana 9. novembra
1992., nacelnik Glavnog staba ABiH izdao je naredbu za formiranje odredjenih
vrsta jedinica u 3. korpusu ABiH, kojom je omogucena integracija raznih
jedinica i stabova TO-a.
60) Dana 19. novembra
1992., formirana je 7. muslimanska brdska brigada, sa komandom u Zenici. Sedma
muslimanska brdska brigada nastala je kao laka pjesadijska manevarska jedinica,
a sastojala se od tri bataljona: u Travniku (1. bataljon), Zenici (2. bataljon)
i Kaknju (3. bataljon).
61) Sedma muslimanska
brdska brigada 3. korpusa Armije BiH bila je jedinica sastavljena iskljucivo
od Muslimana. Pripadnici ove jedinice morali su se strogo pridrzavati islama.
Regruti su morali poloziti zakletvu koja je sadrzavala i to da ce slijediti
primjer pravog muslimanskog vojnika, opisan u knjizici pod naslovom "Upute
muslimanskom borcu". "Upute muslimanskom borcu" prvi put su objavljene
1993., a nakon toga je u zoni odgovornosti 3. korpusa AbiH razdijeljeno oko
20.000 primjeraka. Godine 1994. izasla su nova izdanja. Knjizica sadrzi sljedece
naslove i tekst:
a) Pokornost: "Muslimanski
borac se prvenstveno pokorava vrhovnom zapovjedniku, pa tek onda pretpostavljenom
starjesini."
b) Ratni plijen: "…
razumije se da jedna petina plijena pripada drzavnoj blagajni, a ostale cetiri
petine pripadaju borcima. Medjutim, u situacijama kada vojnici primaju
plate i u kojima je drzava preuzela obavezu zbrinjavanja boraca i njihovih
porodica, … kompletan ratni plijen se stavlja na raspolaganje drzavi. … Zbog
toga je najispravnije da drzava preko nadleznih vojnih starjesina raspolaze
sa ratnim plijenom."
c) Ratni zarobljenici: "…zabranjeno je ubijanje zena, djece i svecenika
koji nemaju nikakvog ucesca u ratu i koji direktno ili indirektno
ne pomazu neprijatelje;… Islam takodje zabranjuje mucenje i izivljavanje
na zarobljenicima, masakriranje neprijateljskih ranjenika i leseva… Ovo su
opsta pravila, obavezujuca za nase vojnike. Medjutim, ukoliko starjesina
procijeni da situacija i opsti interes zahtijevaju da se i drukcije postupi
vojnici su obavezni poslusati starjesinu. Tako npr. ako starjesina ili visa
komanda ocijeni da je u interesu odbrane, zastite vlastitog naroda i visih
ciljeva ispravnije zapaliti odredjene objekte, usjeve ili sumu, onda je
i to dozvoljeno ciniti… Takodje se vojnoj komandi stavlja na raspolaganje
da odluci da li je korisnije i od interesa za opstu stvar da se oslobodi,
razmijeni ili likvidira neprijateljskog zarobljenika."
62) Stvaranjem
zone pod komandom 3. korpusa ABiH "mudzahedini" su ukljuceni u
sastav i potcinjeni 7. muslimanskoj brdskoj brigadi. Nakon toga su "mudzahedini"
u vrlo velikoj mjeri ucestvovali u borbenim dejstvima sa 7. muslimanskom
brdskom brigadom. Kao jedinica koja sluzi prvenstveno za napad, mudzahedini
su cesto predvodili operacije.
63) Naredbom
Envera HADZIHASANOVICA od 8. marta 1993., u sklopu 3. korpusa ABiH
formirane su sljedece cetiri operativne grupe: OG "Lasva"
sa komandom u Kaknju, OG "Zapad" sa komandom u Bugojnu, OG "Bosna"
sa komandom u Zavidovicima i OG "Bosanska Krajina" sa komandom
u Travniku.
64) Sa formiranjem
OG "Bosanska Krajina", Mehmed ALAGIC je postavljen za njenog
komandanta.
65) U pocetku
je komandi OG "Bosanska Krajina" potcinjena 7. muslimanska brdska
brigada, kao i 17. krajiska brdska brigada, 305. brdska brigada Jajce, 27. motorizovana
brigada, te Opstinski stab odbrane Jajce sa svojim jedinicama. Dana 16. aprila
1993. ili otprilike tog datuma, u sastav OG "Bosanska Krajina" usle
su 306. brdska brigada, 308. brdska brigada i 312. brdska brigada.
66) Dana 15.
aprila 1993. ili oko tog datuma, dijelovi 7. muslimanske brdske brigade premjesteni
i su i potcinjeni direktno komandi 3. korpusa ABiH, koja je vec bila
neposredno nadredjena komanda 301. brdskoj brigadi Zenica, 303. brigadi Zenica,
314. brdskoj brigadi Zenica, Opstinskom stabu odbrane Zenica sa pripadajucim
jedinicama i svim pristapskim jedinicama Korpusa.
67) Dana 13.
avgusta 1993., formirana je jedinica "El Mudzahid" i stavljena pod
komandu 3. korpusa ABiH.
68) Hrvatska
zajednica Herceg-Bosna (u daljnjem tekstu: HZ H-B) proglasila se 18. novembra
1991. kao odvojena ili zasebna "politicka, kulturna, ekonomska i teritorijalna
cjelina" na teritoriji Bosne i Hercegovine. Ciljevi te zajednice bili su,
medju ostalim, tjesnje povezivanje sa Hrvatskom, sto se manifestiralo upotrebnom
hrvatske valute i hrvatskog jezika u HZ H-B-u. Te teznje je podrzavala Hrvatska,
koja je bosanskih Hrvatima davala hrvatsko drzavljanstvo.
69) Ustavni
sud Bosne i Hercegovine je 14. septembra 1992. proglasio je HZ H-B nelegalnom.
Ni samoproglasena HZ H-B ni kasnije, 28. avgusta 1993. samoproglasena Hrvatska
Republika Herceg-Bosna (u daljnjem tekstu: HR H-B) nikad nisu medjunarodno
priznate.
70) Dana 24.
oktobra 1991. osnovana je skupstina bosanskih Srba, kao najvisi predstavnicki
i zakonodavni organ srpskog naroda u Bosni i Hercegovini. Dana 9. januara 1992.,
skupstina bosanskih Srba proglasila je "Srpsku Republiku Bosnu i Hercegovinu".
Proglaseno je da teritorija te republike obuhvata "teritorije srpskih autonomnih
regija i pokrajina i drugih srpskih cjelina u Bosni i Hercegovine, ukljucujuci
oblasti u kojima je srpski narod ostao u manjini zbog genocida koji je nad njim
pocinjen u Drugom svjetskom ratu", te da je ona u sastavu savezne jugoslavenske
drzave.
71) Od kraja
marta 1992. godine snage bosanskih Srba pocele su fizicki preuzimati
kontrolu nad opstinama koje su proglasene dijelom srpske drzave.
72) Dana 12.
maja 1992., skupstina bosanskih Srba je izglasala osnivanje Vojske Srpske Republike
Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: "VRS"), cime su jedinice
JNA koje su ostale u Bosni i Hercegovini efektivno transformisane u komande
nove vojske. JNA, koja je rekonstituisanjem SFRJ u Saveznu Republiku Jugoslaviju
preimenovana u Vojsku Jugoslavije, nastavila je odrzavati cvrste veze sa
VRS-om. Pruzala je kljucnu borbenu, finansijsku i logisticku podrsku
vojnim operacijama koje je VRS preduzimao protiv nesrpskog stanovnistva u Bosni
i Hercegovini.
73) U januaru
1993., nakon mirovnih pregovora odrzanih u Zenevi 2. januara 1993. i od 23.
do 30. januara 1993., predlozen je takozvani Vance-Owenov mirovni plan. Dio
Vance-Owenovog plana bilo je i osnivanje 10 kantona u Bosni i Hercegovini, svakog
sa vlastitom upravom kojoj ce na celu biti predstavnici vecinskog
naroda u kantonu. Srednja Bosna je trebala postati kanton 10 i obuhvatati opstine
Travnik, Novi Travnik, Vitez, Busovaca, Fojnica, Gornji Vakuf i dio Kiseljaka.
U Kantonu 10 vecinsko stanovnistvo bili bi bosanski Hrvati.
74) Nakon toga
je ABiH ucestovao u oruzanom sukobu sa HVO-om i HV-om koji je trajao najmanje
do januara 1994. godine. Dana 18. marta 1994. predsjednik Predsjednistva Bosne
i Hercegovine i predsjednik Hrvatske potpisali su Washingtonski sporazum. Osnovana
je muslimansko-hrvatska Federacija Bosne i Hercegovine.
/potpis na originalu/
Carla Del Ponte
Dana 5. jula 2001.
U Hagu, Nizozemska tuzilac
[pecat Tuzilastva
MKSJ-a]
| 