Orden "Zlatni ljiljan"

O ordenu "Zlatni ljiljani"

Značka Zlatni ljiljan

Zlatni ljiljan je bilo najveće vojno odlikovanje Armije Republike Bosne i Hercegovine za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini. Dodjeljivalo se vojnicima i oficirima za najsmjelije, najhrabrije i najtaktičnije podvige protiv agresora.

Značenje

Zlatni ljiljan je hiljadugodišnji simbol Bosne, endemični cvijet karakterističan za predjele Bosne (lat. Lilium bosniacum) koji je korišten kao simbol za čistoću, nevinost i ljepotu. Koristili su ga mnogi bosanski heroji tokom duge historije, počevši od plemićkih porodica do kraljevske dinastije Kotromanića. Ljiljan je također bio karakteristika bosanskih avlija i bašti, opjevan najčešće kao zambak. Na nišanima bosanskih šehida se također gravirao ljiljan.

Zlatni ljiljan (simbol)

Zlatni ljiljan (fr. Fleur-de-Lis) kao simbol se počeo upotrebljavati u srednjem vijeku. Prisutan je na novcu, pečatima, zastavama, grbovima plemićkih dinastija, stećcima, raznim ukrasnim predmetima itd. Posebno je postao popularan kada je Bosna bila najmoćnija država na Balkanu i kada je njom vladao kralj Tvrtko I Kotromanić. Dinastija Kotromanića je za simbol uzela bosanski ljiljan, najčešće zvan zlatni ljiljan. Danas je zlatni ljiljan simbol Bošnjaka.

Prema nekim izvorima ljiljan potiče iz Ugarskog-anžuvijskog kraljevsta. Ipak ta teza je manje vjerovatna pošto je Kralj Tvrtko I Kotromanić imao nesuglasice sa Anžuvijskim kraljevstvom u početku svoje vladavine, zbog namjere Anžuvijskog kraljevstva da prisvoji Bosnu svom kraljevstvu.

Također postoji vjerovatnoća da je ljiljan uveden kao paralela patarenima Francuske koji su dijelili neka od osnovnih načela doktrine Crkve bosanske. Na ovaj način Tvrtko je namjeravao prikazati jedinstvo bosanskog naroda u okruženju rimokatoličke i bizantijske kulture. U svakom slučaju zlatni ljiljan se može smatrati autohtonim bosanskim simbolom, s obzirom da postoji i posebna vrsta ljiljana poznata pod nazivom Lilium bosniacum.

Grb zlatnih ljiljana stvoren od kraljevske porodice Kotromanić se sastojao od šest zlatnih ljiljana na plavoj podlozi sa bijelom lentom. Dolaskom Osmanlija na područje Balkana i padom dinastije Kotromanić i sam grb je izašao iz upotrebe.


Moderna upotreba

1992. godine grb zlatnih ljiljana nalazi svoju ponovnu upotrebu sa proglašenjem nezavisne Republike Bosne i Hercegovine. Zastava Republike Bosne i Hercegovine se sastojala od grba zlatnih ljiljana na bijeloj podlozi. Ovo je bila i zastava Armije Republike Bosne i Hercegovine. Grb je također bio uklesivan na grobove bosanskih poginulih boraca.

1998. godine, nakon protesta političkih predstavnika nekadašnje Herceg-Bosne i manjeg bh. entiteta, zastava Republike Bosne i Hercegovine je zamjenjena novom. Ipak Bošnjaci i dalje koriste grb i zastavu u odgovarajućim kulturnim prilikama, a na grbu Federacije BiH i grbovima nekih kantona i općina, ljiljan se koristi kao simbol Bošnjaka.

web portal camo.ch