Kako se zove uramljivanje Bivsi sef KOS-a, general u penziji Aleksandar Vasiljevic, u feljtoniziranom intervjuu u reviji Slobodna Bosna iznosi tezu kako je plan RAM izmisljen. Drugi nastavak intervjua u broju od 28. decembra nije zanimljiv samo po osporavanju plana koji je postao sinonim agresije, vec sto njegovo kazivanje predstavlja plejadu negiranja agresije JNA na Bosnu i Hercegovinu i u detalju i u globalu. General Vasiljevic tvrdi da rezervisti nisu okupirali Bosnu, nudeci dva argumenta: "nigdje u svijetu vlastita vojska ne moze biti okupator" i "'sto je dolazak nekih jedinica Uzickog i Titogradskog korpusa u Istocnu Hercegovinu bio nuzan radi obezbjedjivanja zaledja jedinicama Vojno-pomorske oblasti koje su vec bile blokirane od ZNG...".

Kosovska patka

Ovaj obavjestajac od zanata vjesto pakuje svoju pricu iznoseci detalje koje je tesko provjeriti. On istovremeno izvrgava ruglu postojanje plana RAM tvrdeci da je "tvorac medijske patke Munir Alibabic Munja (na pocetku rata sef SDB Sarajevo - op. a.) koji je navodno o postojanju takvog plana upoznao Stjepana Kljuica, a ovaj neke novinare koji su to plasirali kao svojevrsnu senzaciju". Da bi djelovao sto vjerodostojnije Vasiljevic poziva Alibabica da javnosti ponudi faksimil plana, znajuci dobro da to nije moguce. Vrhunski tajni planovi radjeni na nivou Generalstaba ex-Jugoslavije nisu bili dostupni sirem krugu Ijudi. Planovi tog nivoa povjerljivosti nisu se u cjelini spustali na teren, cak ni na nivo armijske oblasti, a kamoli nize operativne stabove.

Analiza zaplijenjenih dokumenata iz Kukanjceve torbe u maju 1992. godine to potvrdjuje. U brdu zaplijenjenih tajnih planova vjerovatno se nalaze detalji plana RAM - o naoruzavanju TO novoformiranih srpskih opstina (jedan takav dokument odnosi se na srpsku opstinu Bosanska Krupa), naoruzavanju dobrovoljackih jedinica SDS, rasporedu i upotrebi jedinica do nivoa brigade, opremanju MTS specijalne jedinice MUP-a u Banjaluci, o napadu na Sarajevo itd.

Upozorenje Ante Markovica

Medjutim, o planu RAM javnost nije obavijestena preko Stjepana Kljuica i novinara koji su to "plasirali kao svojevrsnu senzaciju", kako tvrdi Vasiljevic. Serioznijom analizom novinske dokumentacije iz proljeca 1991. godine cak bi se moglo rekonstruisati ko je i kako "provalio" plan RAM. Po svemu sudeci izvor je bio Ante Markovic, a njegovo upozorenje prenijeli su beogradski nedjeljnik Vreme i Oslobodjenje u proljece 1991. godine. U Vremenu je pisalo da ce sarajevsko Oslobodjenje u jednom od narednih brojeva objaviti osnovne naznake tajnog plana, ali to se nije dogodilo niti su tadasnjoj Redakciji poznati razlozi.

Tu je samo navedeno da postoji tajni vojni plan bez navodjenja detalja i ciljeva, da iza njega stoje General stab JNA i Slobodan Milosevic. Bilo je to poslije otkrica tajne posiljke oruzija uhvacene kod Gorazda namijenjene, navodno, kasarni u Visokom. Prije toga uhvacena je jedna posiljka kod Bilece i bilo je ocigledno da JNA naoruzava Srbe. U to vrijeme pocinju i sumnjivi manevri jedinica JNA, a vrhunac krize je blokada oklopno-mehanizovane jedinice u Listici, koja se iz Mostara uputila na kupresku visoravan. Taj detalj je preteca masovnijeg izvodjenja strateski najslozenije operacije izmjestanja jedinica JNA iz kasarni na borbene polozaje.

Kasnije je o planu RAM - mozda je medju prvima naveo bas ovaj termin - pisao slovenacki vojni analiticar Teodor Gersak na osnovu rasporeda i upotrebe borbenih jedinica JNA u Hrvatskoj i Bosni. Postojanje tajnog plana pominje se i u snimku telefonskog razgovora Radovana Karadzica i trebinjskog gradonacelnika Bozidara Vucurevica iz 1991. godine u vrijeme povlacenja JNA iz Slovenije i Hrvatske. Taj snimak emitovan je novinarima u Medjunarodnom pres-centru u Sarajevu u ljeto 1992. i odslikava dramatiku rasula jedinica JNA i panike koja je zahvatila roditelje mladih vojnika, ali i tadasnje srpske politicare.

Dvije faze agresije

Tokom agresije na BiH i poslije, plan RAM postao je opste mjesto srpskih vojnih i politickih ciljeva. Medjutim, o pouzdanim detaljima i cjelini tajnog vojno-politickog plana stvaranja velike Srblje nije se znalo sve do pojave knjige "Moje vidjenje raspada", Veljka Kadijevica koja je u izdanju Politike stampana u junu 1993. godine. Kadijevic je knjigu napisao kao razocarani penzioner, a opisuje vrijeme kada je on bio na celu JNA kao savezni sekretar za odbranu. Jedina vrijednost pomenute knjige djepnog formata na 166 stranica je sto objelodanjuje kako je tekao proces srbizacije JNA, stvaranje srpskih vojski u Krajini i Bosni i Hercegovini i sto u detalje iznosi plan rasporeda borbenih jedinica JNA u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. Istina, Kadijevic ni jednom nije upotrijebio termin RAM, ali ono sto on pise predstavlja opis plana za nasilno "uramljivanje prostora" na kojem JNA i rezim iz Beograda namjeravaju praviti drzavu za Srbe. Kadijevic navodi da se dva puta pisanim putem obracao krnjem Predsjednistvu SFRJ - 22. oktobra i 7.novembra 1991. godine.

On opisuje dvije etape angazovanja JNA

Sastavni dio prve faze, odnosno njen uvodni dio, jeste proces "nacionalne transformacije JNA primjeren novoj buducoj Jugoslaviji". Taj proces znaci srbizaciju armije i udaljavanje svih nesrpskih kadrova. Kadijevic navodi da su se glavne zamisli JNA oslanjale na sljedece elemente: ostvariti puno sadjejstvo sa srpskim ustanicima (Hrvatska), dovrsiti izvlacenje preostalih dijelova JNA iz Slovenije i Hrvatske, buducoj ulozi srpskog naroda u BiH prilagoditi lociranje snaga JNA. Osnovni cilj prve faze predstavlja konsolidacija Srba za odbranu (u Hrvatskoj - odnosno odbrana osvojenih teritorija - op. a.). Ovaj zadatak krnje Predsjednistvo SFRJ definisalo je kao "sprecavanje medjunacionalnih sukoba". Prva faza trajala je od kraja jula do pocetka septembra i prema Kadijevicevoj ocjeni "uspjesno je obavljena".

Druga faza predstavlja "uramljivanje" zacrtanih, teritorija, odnosno strategijsku operaciju razmjestaja borbenih jedinica JNA. Ovaj dio je za istoricare, javnost i Haski tribunal najinteresantniji.

Manevar po planu

Evo kako je izgledala ideja manevra koju navodi Kadijevic na 135. stranici svog svjedocenja: - potpuno blokirati Hrvatsku iz vazduha i sa mora; - pravce napada glavnih snaga JNA sto neposrednije vezivati za oslobadjanje srpskih krajeva u Hrvatkoj i garnizona JNA u dubini hrvatske teritorije. S tim ciljem ispresijecati Hrvatsku na pravcima Gradiska - Virovitica; Bihac - Karlovac - Zagreb; Knin - Zadar; Mostar - Split. Najjacom grupacijom oklopno-mehanizovanih snaga osloboditi istocnu Slavoniju, a zatim brzo nastaviti djejstvo na zapad, spojiti se sa snagama u zapadnoj Slavoniji i produziti ka Zagrebu i Varazdinu, odnosno ka granici Slovenije. Istovremeno, jakim snagama iz rejona Herceg-Novi - Trebinje blokirati Dubrovnik s kopna i izbiti u dolinu Neretve i na taj nacin sadjejstvovati sa snagama koje nastupaju na pravcu Mostar - Split."

Koncentracija vojne sile u Bosni i Hercegovini, prema planu Generalstaba koji je usvojilo krnje Predsjednistvo (Jovic, Kostic i Sejdo Bajramovic), imao je uz vec navedeno, dva cilja: kao vojni odgovor svakom politickom raspletu u BiH i postojanje jakih snaga na granici s Hrvatskom kao garancija da ce Hrvatska postovati Vensov plan. Za neuspjeh druge faze "uramljivanja srpskih zemalja" Kadijevic navodi nedostak drzave i neuspjeh mobilizacije. Tu iznosi niz zanimljivih detalja o dezerterstvu, ali je to, medjutim, druga tema. Najbitnije u ovoj prici jeste to da je postojao detaljno razradjen plan sacinjen u Generalstabu JNA i da ga je u fazama legaliziralo krnje Predsjednistvo SFRJ, odnosno SRJ.

Taj detalj dokazuje da je bivsa JNA glavni autor agresije i krvoprolica na prostorima Hrvatske i Bosne i Hercegovine, a cetvoroclano Predsjednistvo sa Jovicem, odnosno Kosticem samo politicko pokrice. Dalje, "plan uramljivanja" pokazuje daleko vece ambicije u odnosu na poznate linije velike Srbije Virovitica - Karlovac - Karlobag. Ambicije vojnog vrha dosezale su preko Varazdina do slovenacke granice na sjeverozapadu i na jugu od Zadra pa dokle se zahvati "srpskog mora". U cijeloj ovoj prici Bosna je kicma plana, ali ne njegov glavni dio. Iz konteksta strateskog rasporeda jedinica i njihove lokacije u BiH proizilazi da cilj nisu bili srpski krajevi BiH, vec cijela Bosna i Hercegovina.

Tajne u arhivama

Dileme uopste nema da li je postojao RAM - sporno je samo da li je "uramljivanje" islo pod drugim tajnim kodom, iako kod RAM savrseno odgovara postavljenim ciljevima. Pojedini autori smatraju da su neki tajni planovi nastali jos ranije u vrijeme komandovanja Branka Mamule. Penzionisani general Stane Potocar u knjizi "Beznadje zla" iznosi sumnju da su Branko Mamula i Kadijevic misteriozno sastavljali planove koji su bili usmjereni protiv jugoslovenskih naroda, ali su se oni krili posto je "JNA jos bila visenacionalna". Vojni istoricar iz Beograda Mehmedalija Bojic navodi da je jos 80-ih u Generalstabu donesen papir u kojem se razmisljalo o podjeli Bosne. Zasto onda bivsi sef KOS-a Aca Vasiljevic negira postojanje plana RAM? Vjerovatno sto mu je to u opisu posla i sto se ovom pricom negira teza o agresiji i uvodi naivna prica kako su se narodi pobili. Kadijevic, medjutim, u knjizi "Moje vidjenje raspada" dokazuje da je rat 1992-1995. zamislio Generalstab bivse JNA. Jednoga dana bice objavljeni i dokurnenti. Sasvim je nevazno kako se zvalo uramljivanje velike Srbije.

22.03.2002